|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin mal alımları için ayrılan bütçelerin %10’unun Kamu İhale Kurulunun onayı olmadan aşıldığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (d) bendine göre, belirlenen parasal limitler dâhilinde yapılan harcamaların yıllık toplamı, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu geçemez. Bu durum, ilgili mevzuatın “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62. maddesinde de vurgulanmaktadır.
2024 yılı için büyükşehir belediyeleri, 622.756,00 TL’yi, diğer idareler ise 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlarını doğrudan temin usulüyle karşılayabilir. Ancak, bu alımlar dışında kalan harcamalarda, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılması, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan mümkün değildir. Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen mal alımlarının büyük bir kısmının bu kurala aykırı olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi çerçevesinde yapılan mal alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılması, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmekte ve bu durum, kamu idarelerinin mali yönetiminde ciddi sorunlar yaratmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımları İçin Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımı işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise 2024 yılı için büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımı işlerinde, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 8: Doğrudan Temin ile Yapılan Mal Alımı İşlerinde Ödenek Sınırı Aşımı Tablosu
| Harcama Kalemleri | 2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Ödeneğin %10’u (Sınır) (B=A*%10) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A) |
| Mal Alım | 36.824.240,00 | 3.682.424,00 | 35.824.240,00 | 32.141.816,00 | 97% |
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, İdare tarafından 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi kapsamında gerçekleştirilen mal alımlarının her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.