|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal alımları ve yapım işlerinde, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21. ve 22. maddeleri çerçevesinde belirlenen parasal limitler, idarelerin harcamalarının yıllık toplamının bu limitlerin %10’unu aşamayacağını ifade etmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, mal alımlarında 34.798.351,76 TL (%17) ve yapım işlerinde 12.133.425,94 TL (%9) aşım gerçekleşmiştir.
Kamu İdaresi, harcama işlemlerinin planlı ve sistematik olmasının her zaman mümkün olmadığını, bu nedenle doğrudan temin yöntemine başvurulduğunu belirtmiştir. Ancak, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin mali yılın başında planlanması ve mümkün olduğunca ihale yoluyla gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Doğrudan temin veya pazarlık usulü kullanıldığında, bütçeye konulan ödeneklerin takibi yapılmalı ve %10’luk limitin aşılacağı durumlarda Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş talep edilmelidir. Sonuç olarak, 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen mal alımları ve yapım işlerinde, belirlenen %10’luk sınırın Kamu İhale Kurulu’nun onayı alınmadan aşılması, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na ve ilgili tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal Alımları İle Yapım İşlerinde, Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı ifade edilmiştir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’de açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usullerinin temel ihale usulü olduğu ve bu temel usullerden biriyle alım yapılamadığı durumlarda diğer usul ve yöntemlerin kullanılabileceği belirtilerek Kanun’un 21/f ve 22/d maddelerine göre yapılacak alımlarda %10’luk sınırın aşılmasına yönelik olarak Kamu İhale Kurulu uygun görüşünün alınması için İdarelerce yapılacak başvuruların şartları ve değerlendirme kriterleri hakkında düzenlemelere yer verilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesi birinci fıkrasının (ı) bendi hükmü dikkate alındığında, idarelerin aynı Kanun’un 21’inci maddesi birinci fıkrasının (f) bendi ile 22’nci maddesi birinci fıkrasının (d) bendine göre yapacakları alımlara ilişkin bir sınır bulunmakta olup bu sınır da, yapılacak mal veya hizmet alımı ile yapım işi için ayrı ayrı olmak üzere, bu işler için bütçelerine konulmuş ödeneklerin %10’udur. Anılan bent hükümleri uyarınca %10 sınırının idarece takip edilmesi ve bu sınırın aşılacağının öngörülmesi halinde yukarıda belirtilen Tebliğ’de yapılan açıklamalara uygun olarak Kamu İhale Kuruluna başvurulması ve Kurulun uygun görüşünün alınması gerekmektedir.
İdarenin mal alımları ve yapım işlerine ilişkin bütçesine konulan toplam ödenek tutarı sırasıyla 202.253.789,36 TL ve 122.352.590,62 TL olup bu ödenek tutarlarının %10’u sırasıyla 20.225.378,94 TL ve 12.235.259,06 TL’dir.
Yapılan incelemede, yıl içinde 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca yapılan mal alımlarına ilişkin harcama toplamının 55.023.730,70 TL olduğu; haliyle %10’luk limitin mal alımlarında 34.798.351,76 (%17) TL aşıldığı, yapım işlerine ilişkin harcama toplamının 24.368.685,00 TL olduğu; haliyle %10’luk limitin yapım işlerinde 12.133.425,94(%9) TL aşıldığı ve mevzuat ile belirlenmiş olan %10’luk limitin aşımına neden olan harcamalar için ise Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünün alınmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, belediye faaliyetlerinin çeşitliliği, yaygınlığı, ivedilik gerektirmesi nedenleriyle harcama işlemlerinin planlı ve sistematik olmasının bazı durumlarda mümkün olmadığı bu nedenle doğrudan temin yöntemine müracaat edildiği belirtilmiştir.
Belediye tarafından gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ilgili mali yılın başında planlanmalı ve mümkün olduğunca ihale yoluyla temin edilmelidir. Doğrudan temin yöntemi ve pazarlık usulüne başvurulmasının gerekmesi durumunda ise bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin takibi yapılmalı, ödeneklerin %10’unun aşılacağının anlaşılması halinde Kamu İhale Kurulundan uygun görüş talep edilmelidir.
Sonuç olarak, İdare tarafından 2024 yılı içerisinde, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında gerçekleştirilen mal alımları ile yapım işlerinde, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve yukarıda belirtilen Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.