|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci ve 22’nci maddeleri çerçevesinde belirlenen parasal limitler dâhilinde gerçekleştirdikleri mal alımlarında, bütçelerine konulan ödeneğin %10’unu Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşmıştır. Bu durum, ilgili kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendi gereğince, harcamaların yıllık toplamının bu oranın üzerinde olamayacağını belirtmektedir.
Kanun kapsamında, idarelerin mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebilmesi için belirli parasal limitler bulunmaktadır. Örneğin, büyükşehir belediyeleri için bu limit 622.756 TL, diğer idareler için ise 207.453 TL’dir. Ancak, bu limitler dışında kalan harcamalarda, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılması durumunda Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınması zorunludur. Yapılan incelemelerde, belediyenin bütçesinin %52,49’unun 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında kullanıldığı ve bu harcamaların, belirtilen oranın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul ederek, gelecekteki işlemlerinin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirileceğini bildirmiştir. Bu bağlamda, mal ve hizmet alımlarının öncelikle açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımlarında, Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşılamayacağı ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin ise 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, 3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından detayı aşağıdaki tabloda yer alan mal alımlarına ilişkin ayrılan bütçenin %52,49’luk kısmının, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında kullanıldığı ve bütçeye konulan ödeneklerin %10’nun, Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 11: 21/f ve 22/d Kapsamında Yapılan Mal Alımları
| Alım Türü | Ödenek Tutarı (TL) (A) |
Harcama Tutarı (TL) (B) |
Harcama Oranı (B/A*100) (%) |
| Mal | 31.313.000,00 | 16.436.552,62 | 52,49 |
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu ve diğer ihale usullerinin Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği ifade edilmiştir. Söz konusu bu hükümlerden, Belediyenin ihtiyaç duyduğu mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini öncelikle temel ihale usulleri ile yapması gerektiği, 4734 sayılı Kanunun 21/f ve 22/d maddelerinin temel bir ihale usulü olmadığı ve dolayısıyla bu usullerin ancak açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulünün yapılmasının mümkün olmadığı özel hallerde kullanılabileceği anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki süreçte söz konusu hususun mevzuat hükümlerine uygun olarak yerine getirileceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin öncelikle açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılması, bunlar dışında yapılacak 21/f ve 22/d maddeleri kapsamındaki harcamalarda, harcama yapılmadan önce her bir alım için bütçede yer alan toplam ödeneklerin %10’nun aşılıp aşılmadığının kontrol edilmesi ve bu oranın aşılmasının söz konusu olduğu durumlarda ise alım yapılmadan önce Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınması gerekmektedir.