|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendi çerçevesinde yapılan mal alımlarında, bütçeye ayrılan ödeneğin %10’unu Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşmıştır. Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendi, bu tür harcamaların yıllık toplamının, belirlenen ödeneklerin %10’unu aşamayacağını belirtmektedir. Ayrıca, pazarlık usulü ile temin edilebilecek mal alımlarının yaklaşık maliyetleri ve doğrudan temin usulü ile yapılabilecek alımların sınırları da açıkça tanımlanmıştır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı bütçesine konulan ödeneklerin %10’unun aşıldığı tespit edilmiştir. Örneğin, mal alımları için toplam ödenek 24.877.750 TL iken, bu miktarın %10’u 2.487.775 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, bu kapsamda yapılan harcamaların toplamı 20.114.128,82 TL’ye ulaşmıştır. Hizmet alımları için de benzer bir durum söz konusudur; toplam ödenek 24.840.943 TL olup, %10’u 2.484.094,30 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak, harcama tutarı 363.498,55 TL olarak kaydedilmiştir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, bütçeye konulan ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu idarelerinin harcama süreçlerinde dikkatli olmalarını ve yasal çerçeveye uygun hareket etmelerini gerektirmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal Alımlarında, Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerinin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı,
“Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımlarında, bütçeye konulan ödeneklerin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 7: Pazarlık ve Doğrudan Temin Usulü İle Mal Alımında Ödenek Sınırı Aşımı Tablosu
| Ödeneğin Niteliği | Toplam Ödenek Tutarı (TL) | Toplam Ödeneğin %10’nu (TL) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Toplam Harcama Tutarı (TL) |
| Mal Alımları | 24.877.750,00 | 2.487.775,00 | 20.114.128,82 | 0,00 | 20.114.128,82 |
| Hizmet Alımları | 24.840.943,00 | 2.484.094,30 | 363.498,55 | 0,00 | 363.498,55 |
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve bu doğrultuda işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapılacak harcamalarda, bütçelere bu amaçla konulan ödeneklerin %10’u Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşılmaması gerekmektedir.