|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendine göre, bu tür harcamaların yıllık toplamı, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşamaz. Aynı zamanda, Kanun’un 62’nci maddesi de bu durumu düzenlemektedir.
2024 yılı için belirlenen parasal limitler çerçevesinde, büyükşehir belediyeleri için 622.756,00 TL, diğer idareler için ise 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlar, ilan yapılmaksızın doğrudan temin edilebilmektedir. Ancak, bu alımlar dışında kalan harcamalarda, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılması, Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadan mümkün değildir. Yapılan incelemeler sonucunda, belirlenen sınırların aşıldığı ve bu durumun ilgili mevzuata aykırı olduğu ortaya çıkmıştır. İlgili rapor, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun aşılmasının ciddi bir ihlal olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum, kamu idarelerinin bütçe yönetiminde dikkatli olmaları gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımları İçin Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımı işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise 2024 yılı için büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımı işlerinde, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: Doğrudan Temin İle Yapılan Mal ve Hizmet Alımı İşlerinde Ödenek Sınırı Aşımı
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Ödeneğin %10’u (Sınır) (B=A*%10) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) |
22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A) |
| Mal Alım | 37.165.721,17 | 3.716.572,12 | 26.351.625,22 | 22.635.053,10 | 41% |
| Hizmet Alım | 41.537.357,72 | 4.153.735,77 | 8.890.386,30 | 4.736.650,53 | 21% |
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, İdare tarafından 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarının her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.