Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması (Sayıştay)

BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2021 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 121.405,00-TL’yi, diğer idarelerin 40.443,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı, ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımları, hizmet alımları ve yapım işlerinde, aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 4: Doğrudan Temin İle Yapılan Alım ve Yapım İşlerinde Ödenek Sınırı Aşımı

Başkanlık verdiği cevapta; Yatırım İzleme Müdürlüğünün bütçesinin 2.420.000,00 TL, Bakanlıklardan Müdürlük bütçesine aktarılan 22.296.356,49 TL ile birlikte toplamda 24.716.356,49 TL olduğunu, İdari ve Mali İşler Müdürlüğünün bütçesinin 7.695.000,00 TL, Bakanlıklardan Müdürlük bütçesine aktarılan 26.252.280,00 TL ile birlikte toplamda 33.947.280,00 TL olduğunu ve aktarılan tahsisli ödenekler ile birlikte değerlendirildiğinde yapılan doğrudan temin limitlerinin aşılmadığını; doğrudan temin harcama limitinin ise her bir Müdürlüğün harcama yetkililiğinin bulunduğu bütçe toplamına göre ayrı hesaplanması gerektiğini belirtmişse de; gerek 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesi gerekse bu maddenin uygulamasına ilişkin çıkarılan Tebliğ, parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılmayacağını ve %10 sınırlama hesabında ise harcama birimlerinin bütçesinin değil idarenin bir bütün olarak olarak bütçesinin esas alınması gerektiğini ifade etmektedir.
Ayrıca Başkanlık bütçesine tahsis mahiyette aktarılan ve belli bir iş için kullanımı şart koşulmuş ödeneklerin kurum bütçesinin parasal limitlerin hesaplanmasında dahil edilmesi mümkün görünmemektedir.
Şöyle ki; bahsi geçen tutar Başkanlığın tasarrufunda herhangi bir iş kalemi veya hizmet alımı için kullanabileceği bir tutar hükmünde olmayıp, aktarılan tutar sadece bahsi geçen iş için harcanabilecektir. Ayrıca tahsisli aktarılan ödenekler bir diğer kamu kurumunun bütçesinde yer almaktadır ve parasal limitlerin hesaplanmasına dahil edilmesi, mükerrer parasal limit hesaplanmasına yol açacaktır.
Sonuç olarak; Başkanlık tarafından 2021 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddeleri kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gerekmektedir.