|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdaresi tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı alınmadan aşıldığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci ve 22’nci maddeleri çerçevesinde belirlenen parasal limitler dahilinde yapılan harcamaların yıllık toplamı, bu sınırın aşılmasına neden olmuştur. Kanunun 62’nci maddesi, bu tür harcamaların Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadan %10 oranında artırılamayacağını belirtmektedir.
İlgili kanun hükümlerine göre, idarelerin mal alımları, hizmet alımları ve yapım işleri için belirlenen bütçeler üzerinden %10 oranı hesaplanarak harcamalar yapılmalıdır. Yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen harcamaların, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aştığı ve bu durumun yasal düzenlemelere aykırı olduğu tespit edilmiştir. Özellikle mal alımları, hizmet alımları ve yapım işleri için yapılan harcamaların büyük bir kısmı, belirlenen sınırın çok üzerinde kalmıştır. Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan gerçekleştirilen harcamalar, 4734 sayılı Kanun ve ilgili tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, idarelerin bütçe yönetimi ve harcama disiplinine dair önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(2) Kanunun 62 nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idareleri; Kanunun gerek 21 inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22 nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin % 10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamaz. Bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvurular reddedilir.
(3) Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ve 22 nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarı dikkate alınır. Mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı % 10 oranı hesaplanır.”
hükümleri yer almaktadır.
Buna göre, Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri harcamalarındaaşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşleri Harcamalarında Ödenek Sınırı Aşımı
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Toplam Ödeneğin %10’u (Sınır) (TL) (B=A*%10) |
22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) © | Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A)*100 |
| Mal Alımları | 22.477.165,83 | 2.247.716,58 | 22.335.498,29 | 20.087.781,71 | % 99,37 |
| Hizmet Alımları | 43.807.406,21 | 4.380.740,62 | 43.720.998,09 | 39.340.257,47 | % 99,80 |
| Yapım İşleri | 7.906.552,50 | 790.655,25 | 7.900.642,98 | 7.109.987,73 | % 99,92 |
İdare tarafından 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işleri harcamalarında, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.