|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci ve 22’nci maddeleri, bu tür harcamaların belirli parasal limitler dâhilinde gerçekleştirilmesini öngörmektedir. İlgili mevzuat, idarelerin bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu aşmalarının, Kurulun uygun görüşü alınmadığı sürece mümkün olmadığını belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, mal alımları ve hizmet alımları için belirlenen limitlerin aşıldığı görülmüştür. Örneğin, 2024 yılı için toplam ödenek tutarları üzerinden yapılan harcamaların, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aştığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumun önüne geçmek için ilgili birimlere gerekli talimatların verildiğini ve doğrudan temin miktarına uyulması konusunda hassasiyet gösterileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri çerçevesinde yapılan alımlarda, bütçeye konulan ödeneğin %10’luk sınırının aşılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan gerçekleştirilen harcamalar, yasal çerçevede sorunlar doğurabilecektir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında, Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımı harcamalarının yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneğin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22′ nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Pazarlık Usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında;
Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanunun gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu, Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı, ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımlarında ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan hizmet alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Hizmet Alımlarında Ödenek Sınırı Aşımı
| Ödeneğin Niteliği |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (TL) (A) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Toplam Harcama Tutarı (TL) (B) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (B/A*100) |
| Mal Alımları |
144.945.367,59 | 18.603.171,03 | 1.239.428,16 | 19.842.599,19 | 13,68 |
| Hizmet Alımları |
158.594.193,44 | 21.456.252,03 | – | 21.456.252,03 | 13,52 |
Kamu İdaresi cevabında, ilgili birimlere bu konunun iletildiği, % 10 sırının aşılmaması ve doğrudan temin miktarına uyulması konusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ayrıca mal ve malzeme alımları için toplu ihalelerin yapılması konusunda çalışmalar başlatıldığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında gerçekleştirilen mal alımlarında ve 22/d maddesi kapsamında gerçekleştirilen hizmet alımlarında, bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gerekmektedir.