|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, mal ve hizmet alımları için belirlenen ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmaksızın aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddeleri, bu tür harcamaların yıllık toplamının, bütçeye konulan ödeneklerin %10’unu aşamayacağını belirtmektedir. İlgili kanunun 62. maddesi, kamu idarelerinin bu kurallara uyması gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, 2022 yılında yapılan mal ve hizmet alımlarında, belirlenen parasal limitlerin aşıldığı görülmüştür. Örneğin, mal alımları için başlangıç ödeneği 58.361.669,00 TL iken, bu tutarın %10’u olan 5.836.166,90 TL’lik limit, toplam harcama ile 19.125.493,81 TL’ye ulaşarak 13.289.326,91 TL fazla harcama yapılmıştır. Hizmet alımlarında da benzer bir durum söz konusudur; başlangıç ödeneği 83.108.255,03 TL olan hizmet alımlarında, %10’luk limit 8.310.825,50 TL iken, toplam harcama 9.707.107,45 TL’ye ulaşarak 1.396.281,95 TL’lik bir aşım yaşanmıştır. Bu bulgular, 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine ve tebliğ hükümlerine aykırı bir durumu ortaya koymaktadır. Kamu idarelerinin, bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu aşmadan harcama yapmaları gerektiği açıktır. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2022 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 728.072,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 218.395,00-TL’yi, diğer idarelerin 72.752,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, 3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 10:Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarına Ait Ödenek Sınırı Aşımı
| MAL ALIMLARI (900.03.01, 900.03.02, 900.03.07, 900.06.01) | MAL ALIMLARI (900.03.01, 900.03.02, 900.03.07, 900.06.01) |
| Başlangıç Ödeneği (A) | 58.361.669,00 TL |
| Başlangıç Ödeneğinin %10’u (B=A*0,10) |
5.836.166,90 TL |
| 22/D Harcama (C) | 16.476.719,81 TL |
| 21/F Harcama (D) | 2.648.774,00 TL |
| 22/D ve 21/F Toplam Harcama (E=C+D) | 19.125.493,81 TL |
| %10 Limitini Aşan Tutar (F=E-B) | 13.289.326,91 TL |
| HİZMET ALIMLARI (900.03.05) | HİZMET ALIMLARI (900.03.05) |
| Başlangıç Ödeneği (A) | 83.108.255,03 TL | Başlangıç Ödeneği (A) | 83.108.255,03 TL |
| Başlangıç Ödeneğinin %10’u (B=A*0,10) |
8.310.825,50 TL |
| 22/D Toplam Harcama (C) | 9.707.107,45 TL |
| %10 Limitini Aşan Tutar (D=C- B) | 1.396.281,95 TL |
Belediye tarafından 2022 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.