Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun onayı olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (d) bendi, büyükşehir belediyeleri için 218.395 TL, diğer idareler için ise 72.752 TL’yi aşmayan alımların doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilmesine olanak tanımaktadır. Ancak, bu düzenlemeye göre, belirtilen harcamaların yıllık toplamı, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu geçememektedir.

Denetim sonuçlarına göre, 2022 yılında gerçekleştirilen mal alımları 193.358.252,16 TL, hizmet alımları ise 242.234.677,84 TL olarak kaydedilmiştir. Bu harcamaların %10’luk sınırları, sırasıyla 19.335.825,20 TL ve 24.223.467,70 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, mal alımında 27.755.058,56 TL, hizmet alımında ise 30.765.679,02 TL harcama yapılmış ve her iki kalemde de belirlenen sınır aşılmıştır.

Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde, Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan yapılan bu harcamalar, yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir. İdare, bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiştir.

BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2022 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 218.395 TL’yi, diğer idarelerin 72.752 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
Üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı,
İfade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal ve hizmet alımlarında aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Doğrudan Temin Usulü İle Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Ödenek Aşımı

Harcama Kalemleri 2022 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) (TL) Toplam
Ödeneğin % 10’u (Sınır) (B=A*%10) (TL)		 22/d
Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (C)
(TL)		 Sınırı Aşan Tutar (D=C-B) (TL) 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A)
Mal Alımı 193.358.252,16 19.335.825,20 27.755.058,56 8.419.233,30 0,14
Hizmet
Alımı		 242.234.677,84 24.223.467,70 30.765.679,02 6.542.211,30 0,13

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından 2022 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.