Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Olmadan Aşılması (Sayıştay)

BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Olmadan Aşılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Çukurova Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin bazı birimleri tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılan harcamaların 2024 yılı toplamı Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesi biriminin bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmasına karşın Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı halde alıma devam edildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı hükmü yer almaktadır.

Doğrudan temin yöntemi, kanunda ihale usulleri için öngörülen kuralların uygulanma zorunluluğunun bulunmadığı, istisnai bir alım yöntemidir. Bu yöntemle, ihale komisyonu kurma ve kanunun 10’uncu maddesinde sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilebilecektir.

Doğrudan temin bir alım yöntemidir, ancak Kanun’un 4’üncü maddesindeki “ihale” tanımına uygun katılıma ve rekabete açık bir ihale usulü değildir. Bu nedenle idareler bu yola ancak istisnai durumlarda başvurmalı, mümkün olduğu ölçüde kanundaki ihale usulleri uygulanmalıdır.

Diş Hastanesinde 235 adet, Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletmesinde ise 573 adet doğrudan temin alımı bulunmaktadır. Bahse konu alımların benzer nitelikte, her yıl tekrarlanan, dolayısıyla planlanabilen ve öngörülebilen ihtiyaçlara ilişkin olduğu görülmektedir. Bu nedenle bu birimlerde doğrudan temin sınırı da aşılmış bulunmaktadır.

Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesinin Tıp Fakültesi, Ziraat Fakültesi ve Diş Hekimliği Fakültesi birimlerinde, 21/f ve 22/d maddeleri çerçevesinde yapılan alımların, bu alımlar için bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aştığı, aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere bütçeye konulan ödeneğin % 112 oranına varan doğrudan temin uygulamaların bulunduğu, buna rağmen Kamu İhale Kurumundan izin alınmadığı tespit edilmiştir.

Kamu idaresi cevabında, Ziraat Fakültesinde İlgili dönemde yapılan mal ve hizmet alımları, kamu hizmetlerinin sürekliliğini sağlama amacıyla gerçekleştirildiği, alım sürecinde %10 sınırına yaklaşılması hususu göz önünde bulundurulduğu, ancak yapılan ihalelere yeterli katılımın sağlanamaması nedeniyle zorunlu ve acil ihtiyaçların alınması gerekliliğinden dolayı söz konusu sınırın aşıldığı, bu durumun tespiti ile birlikte alım süreçlerinin gözden geçirildiği, %10 sınırının izinsiz aşılmaması için ihtiyaçlar ve talepler doğrultusunda ihalelerin yapılmaya başlandığı, Kamu İhale Kurumu’ndan izin alınması gereken limit aşımı durumu için süreç mekanizması oluşturulduğu,

Diş Hekimliğinde belirtilen durumun ihtiyacın aciliyeti ve hizmetin sürekliğinin sağlanması kamu hizmetlerinin aksamadan yürütülmesi amacıyla gerçekleştiği, bundan sonraki süreçte benzer durumların yaşanmaması için kamu ihale mevzuatına tam uyum konusunda azami dikkat ve özen gösterileceği,

Balcalı Hastanesi Başhekimliği tarafından da bundan sonraki süreçte limit aşılmaması için gereken özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir.

Bu itibarla; parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımlarında %10 sınırının Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadan aşılmaması için gerekli tedbirlerin alınmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.

Tablo 2: Doğrudan Temin Ödenek Kullanım Tablosu.