|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulü ile gerçekleştirilen mal alımlarında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) bendinde belirtilen %10’luk sınırın aşıldığını ortaya koymuştur. Bu aşım için Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idareler için mal ve hizmet alımlarının nasıl yürütüleceğini düzenlemektedir. İdarelerin, belirlenen sınırlar içinde alım yaparken fiyat araştırması yapmaları gerekmektedir.
Kanunun 62’nci maddesi, doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan harcamaların yıllık toplamının, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşamayacağını belirtmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, bu limitin aşıldığı ve harcamaların mali yıl içinde takip edilmediği görülmüştür. Örneğin, 2024 yılı için belirlenen toplam ödenek 510.580.920,00 TL iken, doğrudan temin usulü ile yapılan harcama 55.873.477,00 TL olarak kaydedilmiş ve bu durum, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu 4.815.385,00 TL aşmıştır. Sonuç olarak, doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen alımlarda, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşan harcamalar için Kamu İhale Kurulu’ndan izin alınması zorunludur. İdare, bu hususta gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilindeki Alımlarda Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan mal alımlarında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen %10’luk sınırın aşılmış olmasına rağmen, aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı görülmüştür.
Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir. Bu Kanun’un 22’nci maddesi hükümlerine göre idarelerin, belirlenen sınırlar dahilinde mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak karşılamaları mümkün bulunmaktadır. Ancak, aynı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesi ve “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşılamayacağı ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendinin uygulanmasına ilişkin açıklamalar” başlıklı 21’inci maddesinde madde metni daha ayrıntılı olarak ele alınmış olup özetle; kurumların 21 (f) pazarlık ve 22 (d) doğrudan temin usulü (temsil ağırlama faaliyetleri kapsamındaki alımlar hariç) ile yapacakları harcamalardaki %10’luk sınırın hesaplamasında, yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarının dikkate alınacağı ve kurum ve kuruluşların, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konulan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranını hesaplayacakları belirtilmiştir. Ayrıca Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşların, ihale ve harcama yapmaya yetkili birimlerinin pazarlık ve doğrudan temin kapsamında yaptıkları harcamalarının, toplam ödeneklerinin %10 oranını aşıp aşmadıklarını takip etmeleri gerektiği ve kurumların mal ve hizmet alımı ile yapım işleri ödeneklerinin aktarılması ile ilgili işlemleri yaparken veya bunların harcamalarını belirlerken bu durumu göz önünde bulundurması gerektiği hususu da hükme bağlanmıştır.
Söz konusu mevzuat hükümleri çerçevesinde, kurumların pazarlık usulü ve temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak harcamalar hariç doğrudan temin usulü ile yapacakları alımların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmaksızın bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmaları mümkün bulunmamaktadır.
Yapılan denetimlerde, İdare tarafından 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan harcamaların mali yıl içinde takip edilmediği, aşağıdaki tabloda görüleceği üzere doğrudan temin ve pazarlık usulünün kullanıldığı mal alımlarında mevzuatta belirtilen %10’luk limitin Kamu İhale Kurumuna başvuru yapılmaksızın aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 8: Kamu İhale Kurulundan Görüş Almadan Yapılan Alımlara İlişkin Limit Hesaplama Tablosu
| 2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı ( (TL) | Toplam Ödeneğin %10’u (TL) |
2024 yılında 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | 2024 yılında 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) | Sınırı Aşan Tutar(TL) |
| 510.580.920,00 | 51.058.092,00 | 17.427.540,00 | 38.445.937,00 | 4.815.385,00 |
Belediyenin 2024 yılı ödeneğine göre Kamu İhale Kurulundan izin alınmaksızın mal alımları için doğrudan temin yöntemiyle harcama yapabileceği sınırın 51.058.092,00 TL olduğu görülmektedir. Ancak Kurum tarafından yıl içinde doğrudan temin usulü kapsamında 55.873.477,00 TL tutarında mal alımı yapılarak bütçeye bu amaçla konulan ödeneğinin %10’unu 4.815.385,00 TL kadar aştığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından söz konusu hususla ilgili gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan temin usulü ile mal alımlarında bütçeye bu amaçla konulan ödeneğin %10’unu aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan izin alınması gerekmektedir.