|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin bazı mal ve hizmet alımlarını doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölerek gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8. maddesi, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesinden sorumlu olanların yükümlülüklerini belirlemektedir. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımlarını kısımlara bölerek ihale edemeyeceğini vurgulamaktadır.
Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi, doğrudan temin kapsamındaki alımların belirli parasal limitler dahilinde yapılabileceğini belirtirken, 2024/1 no.lu Kamu İhale Tebliği ile bu limitin 207.453,00 TL olarak güncellendiği ifade edilmiştir. Ancak, aynı ihale kapsamında yer alabilecek nitelikteki ihtiyaçların, doğrudan temin parasal sınırının altında kalarak kısımlara bölünmesi, mevzuata aykırı bir durum olarak değerlendirilmektedir. Yapılan incelemelerde, benzer nitelikteki alımların doğrudan temin ile gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, idarelerin, aynı tür veya kapsamda ihtiyaçları tek bir ihale ile temin etmesi gerektiği, aksi takdirde mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil edeceği belirtilmektedir. Kamu idaresi, ihale yöntemiyle ihtiyaçların karşılanmasında dikkatli olunacağını ifade etse de, bu durumun 2024 yılına etkisi olmayacaktır. Dolayısıyla, doğrudan temin usulü yerine temel ihale usullerinin tercih edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalacak Şekilde Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından, yıl içerisinde gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarının, kısımlara bölünerek, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerini kısımlara bölerek ihale edemeyecekleri ve açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün, temel ihale usulleri olduğu belirlenmiştir.
Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; doğrudan temin kapsamındaki alımların idarelerin beşmilyar TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar olduğu belirlenmiştir.
Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen eşik değerlerin ve parasal limitlerin güncellenmesi amacıyla hazırlanan 2024/1 no.lu Kamu İhale Tebliği’nin “Güncellenen Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesinde belirtilen tutarın; 207.453,00 TL olarak güncellendiği ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyaçların, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temin edilmesinin, Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ve bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 4734 sayılı Kanun’a tabi idarelerce yapılacak mal veya hizmet alımlarında, aynı ihale ile temini yapılabilecek türden veya sayıda ihtiyacın, tek bir alım kapsamında ihale edilmesi gerekmektedir. Aynı kapsamda sayılabilecek alımların, doğrudan temin parasal sınırı altında kalarak kısımlar halinde yapılması mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil edecektir.
Yapılan incelemede, mal ve hizmet alımlarında, aynı dönemde ve aynı nitelikte olsa dahi, yıl boyunca alımı yapılan işler için ihaleye çıkılmadan, doğrudan temin ile alımı yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, ihtiyaçların ihale yöntemiyle temini konusunda azami özenin gösterileceğini belirtmişse de, yapılacak düzeltici işlemin 2024 yılına etkisi bulunmamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalar kapsamında, İdarece, tek ihale ile alımı yapılması mümkün olan aynı tür veya kapsamda sayılabilecek ihtiyaçların, mecbur kalınmadıkça doğrudan temin usulüne başvurulmadan, temel ihale usulleri ile tedarik edilerek sağlanması gerekmektedir.