|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal alımlarını kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Kanun, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceğini vurgulamaktadır. 2024 yılı için belirlenen parasal limit, büyükşehir belediyeleri için 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, 17.01.2024 ve 04.04.2024 tarihleri arasında toplam 2.137.591,00 TL değerindeki dinamit alımının, bu limitlerin altında kalmak amacıyla parçalara bölünerek doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu alımların acil ihtiyaçlar doğrultusunda yapıldığını ve ihale sürecine girilmediğini savunmuştur. Ancak, dinamit ihtiyacının sürekli ve öngörülebilir olduğu, dolayısıyla ihale yoluyla tedarik edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu İdaresi’nin gelecekteki benzer alımlarda piyasa araştırması yapması ve alım tutarının eşik değerleri aşması durumunda ihale usullerini uygulaması gerekmektedir. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine uygun bir yaklaşım sergilemek açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Alımların Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yapılan mal alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ifade edilmiştir.
Diğer yandan Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal limitler öngörülmüş olup 24.01.2024 tarih ve 32439 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 No.lu Kamu İhale Tebliği’ne göre bu limit, büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyaçların, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle, anılan madde hükmüne göre temininin Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceği belirtilmiştir.
Yukardaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde açık ihale usulü ve belli isteklilerin arasında ihale usulünün temel usuller olduğu; doğrudan temin usulünün ise ancak eşik değerler altında kalınması durumunda yapılacağı, aynı mahiyette olan işlerin ise parçalara ve gruplara bölünerek alınmasının Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, 17.01.2024 ve 04.04.2024 tarihleri arasında toplam 2.137.591,00 TL bedelli dinamit alımının parasal limitlerin altında kalmak amacıyla parçalara bölerek doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiği ve ihale usulünün uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu alımların ihtiyaçların doğduğu tarihlerde ve birim talepleri doğrultusunda, acil ve münferit nitelikte olduğundan dolayı ihale sürecine girilmeksizin doğrudan temin yoluyla karşılandığı ve söz konusu alımların yıl başında toplam olarak öngörülmesi mümkün olmadığından ve her biri farklı ihtiyaç tarihleri ile kullanım amaçlarına göre şekillendiğinden, herhangi bir ihale limitini aşmamak ya da ihaleden kaçınmak amacıyla bilinçli bir bölünme söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresince söz konusu dinamit ihtiyacının önceden öngörülmesinin mümkün olmadığı ifade edilmişse de, dinamitlerin kullanıldığı şantiye alanının 2022 yılında yapılan ifraz işlemi ile Ortahisar Belediyesi mülkiyetine geçtiği, bu tarihten itibaren mezkur alanda İdare tarafından dolgu malzemesi elde etmek amaçlı kazılar yapıldığı ve bu kazılarda sürekli biçimde dinamit kullanıldığı; dolayısıyla dinamit ihtiyacının sürekli nitelikte ve öngörülebilir olduğu ve ihale yoluyla tedarik edilmesinin gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından yapılacak benzer mahiyetli ve yakın tarihli alımlarda, önceden piyasa araştırması yapılması, alım yapılacak tutarın eşik değerleri aşması halinde ise ihale usullerinin uygulanması gerekmektedir.