|
ÖZET: Kamu İdaresi, 2024 yılına ait denetim raporlarında, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla bazı mal ve hizmet alımlarını kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri gereği, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi unsurları gözetmesi zorunludur. Kanun, eşik değerlerin altında kalmak için mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünmesini yasaklamakta ve açık ihale ile belli istekliler arasında ihale usulünü esas almaktadır.
Denetim bulgularında, yıl içerisinde toplamda 1.220.730,00 TL tutarındaki mıcır ve filler malzemesi, 1.601.591,50 TL değerindeki giyim malzemesi ve 1.590.000,00 TL tutarındaki servis hizmetinin, tek bir firmadan kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle alındığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu alımların acil ihtiyaçlar doğrultusunda yapıldığını savunsa da, söz konusu mal ve hizmetlerin önceden öngörülebilir nitelikte olduğu ve aynı firmalardan temin edildiği göz önünde bulundurulmalıdır. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından, benzer nitelikteki mal ve hizmet alımlarının, 4734 sayılı Kanun’a uygun olarak açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu idarelerinin yasal yükümlülüklerine tam anlamıyla uyması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal Alımlarının Kısımlara Bölünmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından parasal limitlerin altında kalmak amacıyla, bazı mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünerek mevzuatta belirtilen ihale yöntemleri yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği ve yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 2024 yılı için 622.756,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmiştir.
Doğrudan Temin Yoluyla Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal Limitler Kapsamında Yapılacak Alımlar ile Temsil Ağırlama Faaliyetleri Kapsamında Yapılacak Alımlar” başlıklı 14’ncü maddesinde; parasal limitler dâhilinde yapılacak alımlarda, piyasa fiyat araştırması sonucunda bu limitlerin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanunun ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği, öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; ihtiyaçların açık ihale veya belli istekliler arasında ihale yoluyla karşılanmasının esas olduğu, idarelerin parasal limitin altında kalmak amacıyla doğrudan temin yöntemini kullanarak mal veya hizmet alımlarını kısımlara bölemeyecekleri anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede;
Yıl içerisinde toplam tutarı 1.220.730,00 TL olan mıcır ve filler malzemesinin tek firmadan iki parçaya bölünerek açık ihale yapılmaksızın doğrudan temin yöntemiyle alındığı,
Yıl içerisinde toplam tutarı 1.601.591,50 TL olan giyim malzemesinin tek firmadan üç parçaya bölünerek doğrudan temin yöntemiyle alındığı,
Yıl içerisinde toplam tutarı 1.590.000,00 TL olan servis hizmetinin tek firmadan dört parçaya bölünerek doğrudan temin yöntemiyle alındığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulguya konu olan alımların farklı zamanlarda ortaya çıkan ihtiyaçlara yönelik olarak ayrı ayrı yapıldığı süreç içerisinde acil ve zorunlu gereksinimler doğrultusunda da satın alma işlemleri gerçekleştirildiği bundan sonraki süreçlerde ise gerçekleştirilecek alımlarda ilgili mevzuat hükümlerine tamamen uyulacağı ifade edilmiştir. Bulguda belirtilen söz konusu servis hizmeti alımı, giyim malzemesi alımı ile mıcır ve filler alımları İdarenin önceden öngörebileceği ihtiyaçlardan olup, ihtiyaçların aynı firmalardan temin edildiği göz önünde bulundurulduğunda kamu kaynaklarının etkin kullanımında temel ihale usullerinin uygulanması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından aynı veya benzer nitelikteki mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünmeden, 4734 sayılı Kanun’a göre esas olan açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılması gerekmektedir.