|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı il belediyelerinin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usulleri yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, idarelerin, ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uymadığını göstermektedir. Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin belirlenen eşik değerlerin altında kalmak amacıyla alımları kısımlara bölerek gerçekleştiremeyeceğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, damperli kamyon, iş makinesi kiralama gibi hizmet alımları ile çeşitli mal alımları, kısımlara ayrılarak doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. 2024 yılı için belirlenen parasal limit, büyükşehir belediyesi sınırları dışındaki idareler için 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir. Bu limitin altında kalmak amacıyla yapılan bölünmeler, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmiştir. Kamu İdaresi, bu alımların mevzuata uygun yapılacağına dair taahhütte bulunmuş ve gerekli hassasiyetin gösterileceğini belirtmiştir. Ancak, rekabetin sağlanması ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması için, alımların parasal limitlerin altında bölünmemesi ve limitin aşılması durumunda ihale yoluna gidilmesi gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımları İle Yapım İşlerinin Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yapılan bazı alımların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usulleri yerine doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ifade edilmiştir.
22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 Sayılı Kanunun 22’nci Maddesinin (d) Bendi Gereğince İhtiyaçların Temini” başlıklı 22.5’inci maddesine göre, belirlenen parasal limitlere bağlı olarak yapılacak ihtiyaç teminlerinde, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda öngörülen parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanun’un ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği, 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyaçların, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle, anılan madde hükmüne göre temini, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceği belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal limitler öngörülmüş olup Kamu İhale Tebliği’ne göre bu limit, 2024 yılına ilişkin olarak büyükşehir belediyesi sınırları içinde olmayan idareler için 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından yapılan; damperli kamyon, kamyonet, iş makinesi ve vinç kiralaması gibi hizmet alımlarının, betonarme kalıp yapımı ve betonarme lento yapımı gibi yapım işlerinin ve çiçek alımı, bakım onarım malzemeleri alımı, kaplayıcı alımı, hayvan yemi alımı, kereste alımı, küçük el aletleri alımı, metal ürün alımı, sıvı yakıt alımı, su tesisatı yedek parçası alımı ve temizlik malzemesi alımı gibi mal alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin usulü ile yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren mal ve hizmet alımlarının mevzuata uygun olarak yapılmasının sağlanacağı ve bu konuda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından kamu ihale mevzuatının temel ilkelerinden olan rekabet ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmasını teminen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünmemesi, parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde alımların ihale yapılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.