|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, bazı mal ve hizmet alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırı olarak, parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, ihtiyaçların kısımlara bölünerek doğrudan temin edilmesi, yasal düzenlemelere aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.
Denetim raporunda, büyükşehir belediyeleri için belirlenen parasal limitlerin altında kalmak amacıyla yapılan bu tür alımların, rekabet ortamını olumsuz etkilediği ve ihale süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini engellediği vurgulanmıştır. İdarelerin, benzer nitelikteki ihtiyaçlarını kısımlara ayırarak doğrudan temin yoluna gitmeleri, ihale usullerinin sağladığı avantajlardan yararlanmalarını engellemektedir. Bu nedenle, ihtiyaçların doğrudan temin yerine açık ihale usulü ile karşılanması gerektiği ifade edilmektedir. Sonuç olarak, kamu idarelerinin, yasal çerçevede belirlenen ihale usullerini uygulamaları ve alımlarını bu usullere uygun şekilde gerçekleştirmeleri önem arz etmektedir. Aksi takdirde, yasal sorumluluklar doğabilir ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı sağlanamayabilir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İhale usulleri ile yapılması gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin ile yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5′ inci maddesinde idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu düzenlenmiştir.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Ayrıca ihale uygulama yönetmeliklerinin (mal, hizmet, yapım) “Temel İlkeler” başlıklı ve benzer düzenlemeleri içeren maddelerinde; eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceği hüküm altın alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2′ inci maddesinde 4734 sayılı Kanun’un 19′ uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22′ nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22′ nci maddesinin (d) bendine göre temin edilmesinin, Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna da dikkat edilmesi gerektiğinden bahsedilmiştir.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümlerinden idarelerin; salt parasal limitin altında kalmak ve ihale yoluyla karşılanması gereken bir ihtiyacını doğrudan teminle karşılamak amacıyla mal veya hizmet alımlarını kısımlara bölemeyecekleri anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; İdarenin benzer nitelikte ve yakın tarihlerde ortaya çıkan ihtiyaçlarını karşılamak için yapmış olduğu malzeme alımları, araç tamir ve bakım hizmet alımları gibi bazı mal ile hizmet alımlarını kısımlara bölerek 4734 sayılı Kanun’un 22′ nci maddesinin (d) bendine göre doğrudan teminle yaptığı tespit edilmiştir.
İdarenin aynı nitelikteki mal ve hizmet ihtiyaçlarını kısımlara bölerek doğrudan temin ile aynı yükleniciden karşılaması; rekabet ortamının sağlıklı şekilde oluşmamasına ve temel ihale usullerinin uygulanmasından sağlanacak faydadan mahrum kalınmasına neden olacağından, ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalacak şekilde parçalara bölünerek doğrudan temin ile karşılanması yerine, temel ihale usulleri ile temin edilmesi gerekmektedir.