| ÖZET: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ihale usullerinin uygulanması hususunda Şirkete karşı yapılan denetimde, Şirketin temel ihale usulleri yerine direkt temin yöntemini kullanarak mal ve hizmet alımları gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Denetimin sonuç raporuna göre, Şirket tarafından muhtelif tarihlerde “hizmet araçları alımı” ve “makinist hizmet alımı” gibi işler direkt temin yoluyla gerçekleştirilmiştir.
Denetim raporunda, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci Maddesi ile temel ihale usullerinin uygulanması gereken hallerde direkt temin yoluyla alım gerçekleştirmek hususunda idarelerin takdir yetkisinin bulunmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. maddesinde de direkt temin yoluyla alım gerçekleştirmenin temel ihale usullerinin uygulanması gereken hallerde yasak olduğu ve bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususu vurgulanmıştır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Aynı ihale kapsamında yapılabilecek olan alımların, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri olan açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilmesi gerekirken kısımlara bölünmesi suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
Bu kapsamda Şirket tarafından muhtelif tarihlerde ve birden fazla olacak şekilde “hizmet araçları alımı” ve “makinist hizmet alımı” işleri temel ihale usulleri kullanılmak yerine doğrudan temin yöntemi kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 22’inci Maddesi ile ihtiyaçların sadece madde metninde sayılan hallerde ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü kullanılarak karşılanmasına cevaz verilmektedir.
Ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesindeki; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez …” hükmü ile Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendinde belirlenen eşik değerlerin altında kalmak amacıyla işlerin kısımlara bölünemeyeceği hususu vurgulanmıştır.
Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. maddesinde de; “…4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir.” denilmek suretiyle, tek bir ihalede temin edilebilecek ihtiyaçların, kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle karşılanmasına yasak getirilmiştir.
İhtiyaçların karşılanmasında doğrudan teminin sınırlı ve özel durumlarda uygulanabileceği, ihale usullerinden birinin uygulanması gereken hallerde doğrudan temin yoluyla alım gerçekleştirmek konusunda idarelerin takdir yetkisinin bulunmadığı, temel ihale usullerinin açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü olduğu hususlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.