|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin bazı mal ve hizmet alımlarını, parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, aynı Kanun’un 22. maddesi, büyükşehir belediyeleri dahilindeki idarelerin 218.395,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlarını ilan yapılmaksızın doğrudan temin edebileceğini ifade etmektedir.
Ancak, ihale uygulama yönetmelikleri ve Kamu İhale Genel Tebliği, alımların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceğini vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, kaya tuzu, otobüs kiralama ve halı yıkama gibi hizmetlerin toplamda 22 ayrı alım olarak kısımlara bölündüğü ve bu durumun 4734 sayılı Kanun’un 22. maddesine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu tür uygulamalar, rekabet ortamının sağlıklı bir şekilde oluşmasını engelleyerek, ihale süreçlerinden elde edilebilecek faydaların kaybedilmesine yol açmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İhale edilerek yapılması gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumlu olduğu, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 218.395,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Ayrıca ihale uygulama yönetmeliklerinin “Temel İlkeler” başlıklı ve benzer düzenlemeleri içeren maddelerinde; eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak
amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yine Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5’inci maddesinde, Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında temininin 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ifade edilmiş, bu yöndeki uygulamaların ilgililer açısından sorumluluk doğuracağı hususu da dikkat edilmesi gereken bir başka konu olarak vurgulanmıştır.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümlerinden hareketle; idarelerin salt parasal limitin altında kalmak ve ihale yoluyla karşılanması gereken bir ihtiyacını doğrudan teminle karşılamak amacıyla mal, hizmet alımlarını kısımlara bölemeyecekleri anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; 3 parça halinde kaya tuzu alımı, 16 parça halinde otobüs kiralama hizmeti ve 3 parça halinde halıların yıkanması, dezenfeksiyon işi olmak üzere toplam 22 adet mal ve hizmet alımının parasal limitin altında kalmak amacıyla kısımlara bölündüğü, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre doğrudan temin yönteminin kullanıldığı tespit edilmiştir.
Aynı nitelikteki bazı mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle yapılması rekabet ortamının sağlıklı şekilde oluşamamasına ve temel ihale usullerinin uygulanmasından sağlanacak faydadan mahrum kalınmasına neden olmaktadır.