|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin edilmesi, bu ilkelere aykırıdır.
Kanunun 22. maddesi, büyükşehir belediyeleri için 15 milyar, diğer idareler için 5 milyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçların doğrudan temin usulüyle karşılanabileceğini ifade etmektedir. Ancak, bu limitlerin altında kalmak amacıyla aynı nitelikteki alımların kısımlara ayrılması, yasal düzenlemelere uygun değildir. 2022 yılı için belirlenen parasal limitler, büyükşehir belediyeleri için 218.395 TL, diğer idareler için ise 72.752 TL olarak güncellenmiştir. Yapılan incelemelerde, aynı müdürlük tarafından onaylanan ve niteliği itibarıyla bütünlük arz eden alımların, mevzuata aykırı bir şekilde kısımlara ayrılarak doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresinin, kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak ve yasalara uygun hareket etmek için ihtiyaçlarını önceden belirleyerek, belirli bir plan dahilinde temin etmesi gerekmektedir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadıkça mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun’da belirtilen özellerde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları için ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtilmiştir. Kanun metninde yer alan parasal limitler her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenmekte olup 2022 yılı için uygulanacak limitler; 20.01.2022 tarihli ve 31725 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2022/1 numaralı Kamu İhale Tebliği ile büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için 218.395 TL, diğer idareler için 72.752 TL olarak belirlenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2’nci maddesinde ise; açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırın altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin 2022 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d bendi kapsamında gerçekleştirdiği harcamaların incelenmesi neticesinde, açık ihale usulü ile temini gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, kısımlara bölünerek doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Yapılan incelemelerde; aynı müdürlük tarafından, aynı onay tarihli, niteliği itibariyle bütünlük arz eden veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek olan mal ve hizmet alımlarının, parasal limitleri aşmamak amacıyla mevzuata aykırı bir şekilde kısımlara ayrılarak, açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle aynı yükleniciden gerçekleştirildiği görülmüştür.
Kamu İdaresinin; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak için aynı veya niteliği itibariyle bütünlük sağlayabilecek alımlarını doğrudan temin usulüyle gerçekleştirmek amacıyla parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölmemesi gerekir. İhtiyaçlar önceden belirlenip, belirli bir plan dahilinde 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükümlere göre temin edilmesi gerekmektedir.