|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin bazı mal ve hizmet alımlarını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale yöntemleri yerine doğrudan temin yoluyla gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. İdare, alımları parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölerek bu durumu sağlamaya çalışmıştır. Ancak, Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, bu tür bölünmelerin yasak olduğunu ve ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele gibi temel ilkelerin gözetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre, belirlenen parasal limitlerin aşılması durumunda ihtiyaçların ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 19. maddesi, açık ihale usulü ile temin edilmesi gereken ihtiyaçların, belirlenen parasal sınırların altında kalacak şekilde bölünemeyeceğini belirtmektedir. İncelemeler sonucunda, loder kiralama, dijital eğitim seti, gıda yardımı ve çam odunu alımları gibi işlemlerin doğrudan temin usulüyle yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu alımların kısımlara bölünmesinin, süreçlerin daha hızlı ve verimli tamamlanması amacıyla gerçekleştirildiğini savunmuştur. Ancak, gelecekte benzer hataların önlenmesi için alım süreçlerinin daha dikkatli denetleneceği ve mevzuata uygunluğunun titizlikle gözden geçirileceği ifade edilmiştir. Kamu İdaresi, rekabetin sağlanması ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması için, parasal limitlerin aşılması durumunda ihale yapılması gerektiğini kabul etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yapılan bazı alımların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usulleri yerine doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 Sayılı Kanunun 22’nci Maddesinin (d) Bendi Gereğince İhtiyaçların Temini” başlıklı 22.5’inci maddesine göre, belirlenen parasal limitlere bağlı olarak yapılacak ihtiyaç teminlerinde, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda öngörülen parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanun’un ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyaçların, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımlarının, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle, anılan madde hükmüne göre temininin, Kamu İhale Kanun’unun temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceği belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal limitler öngörülmüş olup Kamu İhale Tebliği’ne göre bu limit, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler için 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından loder kiralama gibi hizmet alımları ile dijital eğitim seti alımı, gıda yardımı alımı, çam odunu alımı gibi mal alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin usulü ile yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu alımların kısımlara bölünmesinin, özellikle alım sürecinde belirli prosedürlerin daha hızlı ve verimli bir şekilde tamamlanabilmesi amacıyla yapıldığı, sonraki süreçte bu tür hataların tekrarlanmaması için alım süreçlerinin daha dikkatli bir şekilde denetleneceği ve her adımın mevzuata uygun olup olmadığının daha detaylı şekilde gözden geçirileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından kamu ihale mevzuatının temel ilkelerinden olan rekabet ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmasını teminen mal ve hizmet alımlarının parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünmemesi, parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde alımların ihale yapılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.