|
ÖZET: İncelemeler sonucunda, bazı ilçe belediyelerinin, ihale usullerine tabi olması gereken mal ve hizmet alımlarını, parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri, idarelerin şeffaflık, rekabet ve eşit muamele sağlama yükümlülüğünü vurgulamakta ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, doğrudan temin usulü için belirlenen parasal limitler, büyükşehir belediyeleri için 622.756 TL, diğer idareler için ise 207.453 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan denetimlerde, aynı nitelikteki mal ve hizmet alımlarının, farklı yüklenicilerden kısımlara bölünerek doğrudan teminle temin edildiği görülmüştür. Bu durum, rekabet ortamının zayıflamasına ve temel ihale usullerinin sağladığı avantajlardan yararlanılamamasına yol açmaktadır. İlgili idare, mevzuata uygun hareket edileceğini belirtmiş olsa da, ihtiyaçların doğrudan temin yerine temel ihale usulleri ile karşılanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür uygulamalar, kamu kaynaklarının verimli kullanımını olumsuz yönde etkilemektedir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından ihale usulleri ile yapılması gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan teminle yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise 01.02.2024-31.01.2025 tarihleri arasında büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlarını doğrudan temin usulü ile karşılayabilecekleri belirtilmiştir.
Ayrıca ihale uygulama yönetmeliklerinin (mal, hizmet, yapım) “Temel İlkeler” başlıklı ve benzer düzenlemeleri içeren maddelerinde; eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceği hüküm altın alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.07.2023 tarihinde mülga edilen 22.5.1.2’inci maddesinde 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temin edilmesinin, Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna da dikkat edilmesi gerektiğinden bahsedilmiştir.
Yapılan incelemede; İdare’nin aynı nitelikteki, yakın tarihlerde ortaya çıkan, aynı veya farklı yüklenicilerden yapılmış olan bazı mal ve hizmet alımlarını kısımlara bölerek 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre doğrudan teminle yaptığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin aynı nitelikteki mal ve hizmet ihtiyaçlarını kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirmesi, rekabet ortamının sağlıklı şekilde oluşmamasına ve temel ihale usullerinin uygulanmasından sağlanacak faydadan mahrum kalınmasına neden olacaktır.
İdare cevabında anılan mevzuata uygun işlem yapılacağı bildirilmiştir.
İhtiyaçların parasal limitlerin altında kalacak şekilde parçalara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle karşılanması yerine, temel ihale usulleri ile temin etmesi gerekmektedir.