|
ÖZET: Yemek hizmeti alımlarının kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, bu tür alımların açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulleriyle yapılması gerekmektedir. Kanunun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal ve hizmet alımlarının eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünmesi yasaklanmıştır.
Denetim sırasında, büyükşehir belediyesi tarafından gerçekleştirilen “Üniversite Öğrencilerine Öğle Yemeği Verilmesi” hizmet alımlarının, toplamda 2.535.060,00 TL tutarında beş ayrı işlemle kısımlara bölündüğü tespit edilmiştir. İdare, bu durumun sınav dönemlerindeki yoğunluk nedeniyle hizmet miktarının öngörülememesi sebebiyle doğrudan temin usulüyle yapıldığını savunmuştur. Ancak, Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen temel ilkeler doğrultusunda, bu tür alımların doğrudan temin yöntemiyle değil, belirlenen ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, idarelerin Kamu İhale Kanunu’na uygun hareket etmesi ve belirlenen usullere riayet etmesi kritik bir öneme sahiptir. Aksi takdirde, bu tür uygulamalar hukuki sorumluluk doğurabilir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Yemek Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından yapılan yemek hizmeti alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri olan açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilmesi gerekirken kısımlara bölmek suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez ...” denilmektedir. Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’inci maddesinin d fıkrasında, 2024 yılı için, büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde ise “… 4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir.” denilmek suretiyle aynı nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünerek yapılmasının 4734 Sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ifade edilmektedir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından yapılan hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun’un 22-d maddesiyle, 2024 yılı için her bir alım için belirlenen 622.756,00 TL’lik limite uyulmuş olmakla birlikte niteliği itibari ile aynı mahiyette olan yıl içerisinde tekrarlanan ve yakın tarihlerde yapılan beş adet KDV dahil 2.535.060,00 TL’lik “Üniversite Öğrencilerine Öğle Yemeği Verilmesi” hizmet alımlarının parçalara bölünmek suretiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; sınav dönemlerinde meydana gelen yoğunluktan dolayı verilecek olan hizmetin miktarının öngörülememesi sebebiyle doğrudan temin usulünün uygulandığı, bulguya iştirak edildiği ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulacağı belirtilmiştir.
İdare tarafından yapılan alımların, 4734 sayılı Kanunu’nda öngörülen “temel ilkeler” çerçevesinde yine aynı kanunda düzenlenen usul ve esaslara göre yapılması gerekmekte olup Kanun’da belirtilen temel ihale usulleri ile yapılması gereken alımlar doğrudan temin yöntemi ile yapılmaması gerekmektedir.