|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, park alanı olarak belirlenen taşınmazların amacı dışında kullanıldığını ortaya koymuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi imar planlarında, tüm vatandaşların erişimine açık olması gereken bu alanların, ecrimisil karşılığında ticari işletmelere devredildiği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu, park ve yeşil alanların kamu hizmetine tahsis edilmesini ve bu alanların başka amaçlarla kullanılmamasını öngörmektedir.
İstanbul İmar Yönetmeliği de parkların, kent sakinlerinin dinlenme ve yeşil alan ihtiyaçları için ayrıldığını belirtmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, bu alanların açık otopark, kafeterya gibi ticari faaliyetler için kullanıldığı ve bu durumun kamuya ait yeşil alanların kullanımını engellediği görülmüştür. Bu tür uygulamalar, imar mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir. İdare, denetim sonuçları doğrultusunda, bu taşınmazların plan fonksiyonuna uygun hale getirilmesi için çalışmalar yürütmektedir. Sonuç olarak, park alanlarının ticari kullanımlarının sona erdirilmesi ve bu alanların kamuya açılması gerekmektedir. |
BULGU: Park Alanı Olarak Bütün Vatandaşların Kullanımına Açık Olması Gereken Taşınmazların Amacı Dışında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar planlarında park alanı olarak işlevlendirilen ve tüm vatandaşların kullanımına açık olması gereken yerlerin, ecrimisil karşılığında amacı dışında kullandırıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, park ve yeşil alanlara ilişkin hizmetleri yapmak veya yaptırmanın belediyenin görev ve sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Kamuya ait gayrimenkuller” başlıklı 11’inci maddesinde, imar planlarında; meydan, yol, suyolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye bedelsiz terk edileceği ve tapu kaydının terkin edileceği, bu suretle mal edilen arazi ve arsaların belediye tarafından satılamayacağı, başka bir maksat için kullanılamayacağı, bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerhin konulacağı ifade edilmiştir.
İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde parkların; kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçları için ayrılan, 19’uncu maddedeki kullanımlara da yer verilebilen alanları ifade ettiği belirtilmiştir. Yönetmelik’in 19’uncu maddesinde de;
Park alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla;
Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye,
1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1’i, yüksekliği 4,50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2’yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi ile oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo,
Tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması kaydıyla kapalı otopark,
10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit ile trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu,
Yapılabilir.” denilerek, park alanlarında nelerin yapılabileceği sınırlı olarak sayılmıştır.
Yapılan incelemede, İdareden alınan verilerde park alanı olarak işlevlendirilen bazı taşınmazların yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı şekilde açık otopark, kafeterya, oto yıkama tamirhane, çiçekçi vb. şekillerde ecrimisil karşılığı muhtelif kişi veya firmalarca işletildiği, söz konusu şekilde işletilen bu alanlarda kamunun yeşil alan kullanım imkânının bulunmadığı tespit edilmiştir.
Toplumun yararlanması için ayrılan park alanlarının ticari amaçlı kullanımları imar mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin taşınmazların plan fonksiyonuna uygun olarak düzenlenmesi ile ilgili çalışmaların devam ettiği, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından bu kullanımların sonlandırılıp, tahliyelerin gerçekleştirilmesi ve park alanlarının işlevine uygun olarak kamunun kullanımına sunulması gerekmektedir.