|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, park alanı olarak belirlenen taşınmazların kira karşılığında kullanıma sunulmasının mevzuata aykırı olduğunu ortaya koymaktadır. İmar planlarında, tüm vatandaşların erişimine açık olması gereken bu alanların, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre, başka amaçlarla kiralanması yasaktır. İstanbul İmar Yönetmeliği de parkların kullanımını sınırlı bir şekilde belirlemektedir.
Yapılan incelemelerde, park alanı olarak tanımlanan üç taşınmazın, dernek binaları ve otopark olarak kiralandığı tespit edilmiştir. Bu durum, imar planı fonksiyonuna aykırılık teşkil etmekte ve kamuya ayrılan alanların amacına uygun kullanılmadığını göstermektedir. İdare, kiralamaların küçük alanları kapsadığını ve vatandaşların kullanımını engellemediğini savunsa da, mevzuat gereği bu tür kullanımların kabul edilemez olduğu açıktır. Sonuç olarak, park alanlarının kamu yararına uygun bir şekilde kullanılabilmesi için mevcut kiralamaların sonlandırılması ve bu alanların tamamen vatandaşların erişimine açılması gerekmektedir. Bu adım, toplumun yeşil alanlardan faydalanmasını sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Park Alanı Olarak Bütün Vatandaşların Kullanımına Açık Olması Gereken Taşınmazların Kira Karşılığında Kullandırılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar planlarında park alanı olarak işlevlendirilen ve tüm vatandaşların kullanımına açık olması gereken yerlerin, kira karşılığında amacı dışında kullandırıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, park ve yeşil alanlara ilişkin hizmetleri yapmak veya yaptırmanın belediyenin görev ve sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Kamuya ait gayrimenkuller” başlıklı 11’inci maddesinde, imar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye bedelsiz terk edileceği ve tapu kaydının terkin edileceği, bu suretle mal edilen arazi ve arsaların belediye tarafından satılamayacağı, başka bir maksat için kullanılamayacağı, bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerhin konulacağı ifade edilmiştir.
İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde parkların; kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçları için ayrılan, 19’uncu maddedeki kullanımlara da yer verilebilen alanları ifade ettiği belirtilmiştir. Yönetmelik’in 19’uncu maddesinde de;
c)Park alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla;
Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye,
1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1’i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2’yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi ile oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo,
Tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması kaydıyla kapalı otopark,
10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit ile trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu, yapılabilir.” denilerek, park alanlarında nelerin yapılabileceği sınırlı olarak sayılmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin tasarrufuna bırakılan park alanlarında, yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak 3 adet taşınmaz için kiralama yapıldığı tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda imar plan fonksiyonu park alanı olmasına rağmen, plandaki fonksiyonuna aykırı amaçlarla yapılan kiralama işlemlerine yer verilmiştir.
Tablo 12: Kira Karşılığında Kullandırılan Park Alanlarındaki Taşınmazlar
| Kira Karşılığı Kullandırılan Yerlerin Adresi | Kullandırılan Alanın Büyüklüğü (m2) |
Alanın Kullanım Durumu | İmar Plan Fonksiyonu |
| Orta Mah. Hamdi Efendi Sok. | 198,00 m2 | Dernek Binası | Park |
| Cevizli Mah. Kırıkkale Sok. | 184,00 m2 | Dernek Binası | Park |
| Soğanlık Yeni Mah. Atatürk Cad. | 2.500,00 m2 | Otopark | Park |
Tabloda detayları verilen ve imar planında park alanı olarak tespit edilen yerler, kira karşılığında bina olarak derneklere, otopark olarak da İdare şirketine kullandırılmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; park alanlarında bulunan ticari ünitelerin, park alanın sınır bölgelerinde ve oransal olarak çok küçük alanları kapsadığı, yapıların, vatandaşların bu alanları kullanmasına engel teşkil etmediği ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından park alanlarındaki kiralamaların küçük alanları kapsadığı ve vatandaşların kullanımlarına engel teşkil etmediği ifade edilse de park alanlarına nelerin yapılabileceği imar mevzuatında açıkça sayılmıştır. Bu sebeple dernek binaları ve otopark vatandaşın kullanımını kısıtladığı gibi imar plan fonksiyonuna aykırılık da teşkil etmektedir.
Toplumun yararlanması için ayrılan park alanlarındaki bu kullanımlar imar mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle, İdare tarafından bu kullanımların sonlandırılıp, tahliyelerin gerçekleştirilmesi ve park alanlarının işlevine uygun olarak tamamen kamunun kullanımına sunulması önem arz etmektedir.