|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nün mücavir alanlarındaki yeşil alanlara süs bitkisi ve çiçek alımını 4734 sayılı Kanun’un 3/a maddesi çerçevesinde ihalesiz gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. Bu kanunun “İstisnalar” başlıklı 3. maddesi, belirli kuruluşların doğrudan üreticilerden tarım ve hayvancılık ürünleri alımını mümkün kılmakta; ancak bu durumun, ilgili kuruluşların belirli bir amaca yönelik olarak kurulmuş olmalarını gerektirdiği vurgulanmaktadır.
Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından talep edilen 34 kalem bitki ve çiçek, süs bitkisi kategorisine girmekte ve bu ürünleri üreten birçok firma bulunmaktadır. Ancak, belediyenin bu tür ürünleri doğrudan alabilmesi için yasal bir yetkiye sahip olmadığı anlaşılmaktadır. Alınan fidanların amacı, yalnızca peyzaj düzenlemeleri için yeşil alanlarda kullanılmasıdır. Kamu İdaresi, gelecekte benzer durumların yaşanmaması için düzeltici önlemler alacağını belirtse de, bu durumun 2024 yılı denetim dönemine etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, belediyelerin park ve bahçelerde kullanacakları ağaç ve çiçeklerin, çiftçi belgesi ve dış mekan süs bitkisi yetiştirme ruhsatına sahip üreticilerle ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Park ve Bahçelerde Kullanılmak Üzere Süs Bitkisi ve Çiçeklerin İstisna Kapsamında İhalesiz Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Park ve Bahçeler Müdürlüğünün mücavir alan içindeki yeşil alanlara ekilmesi gayesiyle süs bitkisi ve çiçek ihtiyacının 4734 sayılı Kanun’un 3/a maddesi uyarınca özel bir firmadan ihalesiz alındığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) fıkrasında 4734 sayılı Kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımları ile 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince orman köyleri kalkındırma kooperatiflerinden ve köylülerden yapılacak hizmet alımlarının ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç ilgili Kanun’a tâbi olmadığı belirtilmiştir.
Belediye Park ve Bahçeler Müdürlüğünün ihtiyacı 34 kalem muhtelif ağaç, çalı fidanı ve çiçek alımı teknik şartnamesi incelendiğinde alınacak ürünlerin süs bitkisi kapsamında olduğu ve bu tür ürünleri üreten ve satan çok sayıda üretici ve satıcının olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda bahsi geçen Kanun maddesine göre tarım ve hayvancılıkla ilgili ürünlerin doğrudan üreticilerden veya ortaklıklarından ihalesiz olarak satın alınabilmesi için, alımı yapacak kuruluşun, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği söz konusu ürünleri işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere kurulmuş olması veya bu ürünleri işleme, değerlendirme, iyileştirme veya satma işlemlerini yapmakla yasal olarak görevlendirilmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla 4734 sayılı Kanun’un kapsamına, alınan kuruluşların, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği üreticilerden veya ortaklarından yapacakları; Et ve Balık Kurumunun canlı hayvan, et ve balık alımları, Türkiye Süt Endüstrisi Kurumunun süt ve süt ürünleri alımları, Toprak Mahsulleri Ofisinin hububat alımları, Orman Ürünleri Sanayi Kurumunun orman ürünleri alımları, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün çay alımları, Türkiye Şeker Fabrikalarının şeker pancarı alımı, Orman Bakanlığına bağlı fidanlıkların fidan alımları girmektedir.
Belediye Park ve Bahçeler Müdürlüğüne mevzuatla verilmiş böyle bir amaç ve görev bulunmamaktadır. Kaldı ki alımı yapılan fidan ve çiçeklerin gayesi Belediye sınırları dahilinde yeşil alan, park ve bahçelerinde peyzaj amaçlı süs ağaç ve bitkilerinin ekilmesinden ibarettir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususla ilgili olarak bundan böyle benzer hataların yapılmaması adına gerekli düzeltici faaliyetlere başlanacağını belirtmişse de, bunun 2024 yılı denetim dönemine etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak 4734 sayılı Kanun’a tabi tüm kamu kurum ve kuruluşları gibi belediyelerin de park, bahçe ve yol kenarlarına dikeceği ağaç fidanları ile çiçeklerin, çiftçi belgesi ile dış mekan süs bitkisi yetiştirme ruhsatına sahip çok sayıda üretici firma arasında ihale yapmak suretiyle satın alınması gerekmektedir.