|
ÖZET: İpsala ilçesinde, haftalık olarak kurulan pazar yerinde esnaftan işgaliye harcı alınmadığı tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, pazar yerlerinde işgaliye harcı ödenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, 2024 yılı Eylül ayına kadar yapılan denetimlerde, toplam 32 hafta süresince yalnızca 5 hafta işgaliye harcı tahsilatı gerçekleştirilmiş, geri kalan 27 hafta boyunca harç alınmamıştır. Bu durum, sorumluluğu olan personel hakkında herhangi bir işlem yapılmadan devam etmiştir.
Kapalı pazar yerinde tezgah açan esnaf dışında, pazar yeri dışındaki alanlarda da tezgah açan esnaflardan çoğundan işgaliye harcı tahsil edilmemiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını belirtmiş, gerekli işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir; ancak bu konuda herhangi bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, pazar yerinde işgaliye harcının tahsil edilmesi, gelir kaybını önlemek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, belediye zabıtalarının düzenli denetim yaparak, harçların alınmasını sağlaması ve ihmalde bulunan personelin tespit edilerek disiplin sürecinin başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: Pazar Yerinde Faaliyet Gösteren Esnaftan Düzenli Olarak İşgaliye Harcı Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İpsala ilçesinde haftanın belli günü kurulan halka açık pazar bölgesinde faaliyet gösteren esnaftan işgaliye harcının bazı aylar alınmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 52’nci maddesinde; Belediye sınırları içinde bulunan aşağıdaki yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesi halinde, İşgal Harcına tabi olduğu, pazar veya panayır kurulan yerlerin, meydanların, mezat yerlerinin her türlü mal ve hayvan satıcıları tarafından işgali ile yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için işgalinin işgal harcının konusunu oluşturduğu”,
“Mükellef” başlıklı 53’üncü maddesinde; “İşgal Harcını, işgali harca tabi yerleri 52’nci maddede yazılı maksatlarla işgal edenlerin ödemekle mükellef olduğu”,
Hükme bağlanmıştır.
Söz konusu Kanun’un “Harcın tarifesi” başlıklı 56’ncı maddesinde ise İşgal Harcı tarifesi tablo halinde belirlenmiştir.
Harç; kamu kuruluşlarının sundukları bazı hizmetler karşılığında, bu hizmetlerden yararlananlardan alınan ödemelerdir. Bu ödemenin doğması için toplum yararı sağlanmış olabileceği gibi, özel fayda sağlanmış da olabilir. Harçlar zorunludur, kişilerin tercihine bağlı bir husus değildir.
Her hafta çarşamba günleri İpsala merkezinde kurulan pazar yerinde yapılan yerinde denetim ve 2024 yılı eylül ayına kadar olan 8 aylık dönem kayıtlarının incelenmesi sonucunda;
32 hafta kurulan pazar yerinden nisan ve mayıs aylarının bazı haftalarında olmak üzere sadece 5 hafta işgaliye harcı tahsilatı yapıldığı kalan 27 hafta boyunca işgaliye harcı alınmadığı, bunda sorumluluğu olan personel hakkında da herhangi bir işlem tesis edilmediği,
Kapalı Pazar yerinde tezgâhı bulunan esnaf dışında, pazar yeri dışındaki arsa ve yol üzerine tezgâh açan esnafın da olduğu, ancak bunlardan birkaçı dışında hiçbirinden işgaliye alınmadığı,
Tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddelerinden de anlaşılacağı üzere, semt pazarlarında belediyenin yerini kullanan esnaftan işgaliye harcı tarifesindeki harç tutarının tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususlar ile ilgili olarak da gerekli işlemlere başlanılacağı ifade edilmiş ancak tespitlerin gereğinin yapıldığına ilişkin kanıt niteliğinde herhangi bir belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, gelir kaybı dolayısıyla oluşacak kurum zararlarının önlenmesi açısından idare tarafından pazar yeri tahsis edilen veya pazar tezgâhı açan esnaftan Belediye tahsildarlarınca alınmayan işgal harcının alınması, bu ihmalde sorumluluğu olanların tespit edilerek gerekli disiplin sürecinin başlatılması ve Pazar Yeri Yönetmeliği’ne uygun hareket edilmesinin sağlanması açısından belediye zabıtalarınca gerekli kontrollerin aksatılmadan ve düzenli olarak sağlanması gerekmektedir.