|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, pazar yerlerinde aynı kişilere birden fazla satış yeri verilmesi sorununu ortaya koymaktadır. 5957 sayılı Kanun ve buna bağlı olarak yayımlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik, bir kişiye aynı pazar yerinde en fazla iki satış yeri verilmesini öngörmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, Salı pazarında bir kişiye ait üç, Cuma pazarında ise beş satış yeri bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Perakende pazar yerinde de birden fazla satış yeri aynı kişilere tahsis edilmiştir.
Yönetmelik öncesinde birden fazla yer tahsisi yapılanların durumu, geçiş hükümleri gereğince 31.12.2014 tarihine kadar düzenlenmeliydi; ancak bu süreç tamamlanmamıştır. Kamu idaresi, 2012 yılından sonra bir kişiye birden fazla yer tahsisi yapılmadığını ve 2023 yılında bu durumun önüne geçildiğini belirtse de, devir işlemlerinin ne zaman yapıldığına dair kanıt sunmamıştır. Ayrıca, Perakende pazar yeriyle ilgili herhangi bir bilgi verilmemiştir. Sonuç olarak, kamu görevlilerinin rapor gerekliliklerini yerine getirmediği ve yönetmelik hükümlerine uyulmadığı anlaşılmaktadır. |
BULGU: Pazar Yerlerinde Aynı Kişilere İkiden Fazla Yer Verilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Aynı pazar yerinde bir kişiye ikiden fazla satış yeri verildiği görülmüştür.
26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2012 tarihinde yürürlüğe giren 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a istinaden 12.07.2012 gün ve 28351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik’in “Satış yerlerinin işletilmesi” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Aynı pazar yerinde, bir kişiye doğrudan ya da dolaylı olarak en fazla iki satış yeri verilebilir.” ve “Geçiş hükümleri” başlıklı geçici 1’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında, “(Değişik: RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer) Pazar yerlerinin işletim yetkisinin kısmen veya tamamen devrini içeren metinler ile mevcut pazar yerlerindeki (Değişik ibare:RG-13/7/2013-28706) satış yerlerinin işletilme usulleri, 31/12/2014 tarihine kadar ilgili gerçek veya tüzel kişilerin de hakları gözetilerek belediyelerce bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede, Salı pazar yerinde aynı kişiye ait 3, Cuma pazar yerinde aynı kişiye ait 5 pazar yerinin olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca Perakende pazar yerinde Z-29, Z-53 ve Z-54 numaralı yerlerin bir kişiye, Z-15, Z-16 ve Z-17 numaralı yerlerin bir kişiye, Z-02, Z-03 ve Z- 04 numaralı yerlerin bir kişiye, Z-07, Z-08 ve Z-09 numaralı yerlerin bir kişiye tahsis edildiği anlaşılmıştır. Yönetmeliğin yayımlanmasından önce aynı pazar yerinde ikiden fazla pazar yeri olanların durumu yönetmeliğin “Geçiş hükümleri” başlıklı geçici 1’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirtildiği üzere yönetmeliğe uygun hale getirilmelidir. Bu işlemin 31.12.2014 tarihine kadar yapılması gerektiği halde bugüne kadar yapılmamıştır.
Kamu idaresi cevabında, 2012 yılı öncesi bir kişiye birden fazla yer tahsisi yapıldığı, ancak yönetmelik yürürlüğe girdikten sonrası için bir kişiye birden fazla yer tahsisinin yapılmadığı, 2023 yılında aynı pazarda bir kişiye iki yer satılmasının önüne geçildiği, Pazarcılar Odası ile birlikte aynı pazarda yeri bulunan şahsa ihtar verilerek Salı ve Cuma pazarındaki yerlerinin başka şahıslara devirlerinin gerçekleştiği ifade edilmiştir. Kamu idaresi cevabında Salı ve Cuma pazarındaki yerlerin başka şahıslara devirlerinin gerçekleştiği ifade edilmiş ise de, devirlerin hangi tarihte kimlere yapıldığını gösteren kanıtlayıcı belge sunulmamıştır. Ayrıca Perakende Pazar yeri ile ilgili de her hangi bir bilgi verilmemiştir.
Kamu görevlilerinin 2021 yılına ilişkin raporun gereğini yerine getirmedikleri ve raporda belirtilen hususu uygulamadıkları sonucuna varılmıştır.
Aynı pazar yerinde ikiden fazla satış yeri olanların durumu Yönetmeliğe uygun hale getirilmelidir.