|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediye şirketinin personel alım süreçlerinde bazı hataların bulunduğunu ortaya koymuştur. İlk olarak, personel alımlarında ihtiyaç analizi yapılmadığı ve Yönetim Kurulu’nun personel alımına dair kararlarının, sürecin tamamlanmasının ardından alındığı tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na göre, anonim şirketlerin yönetim kurulu, personel istihdamı ve ücret belirleme konularında yetkilidir. Ancak, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin bu süreçlere müdahale etmesi mevzuata aykırıdır.
İkinci olarak, Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) bildirim yapılmadan personel alımı gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Kamu kurum ve kuruluşlarının işçi alımında izlemeleri gereken usul ve esaslar, ilgili yönetmelikte açıkça belirtilmiştir. Bu yönetmelik, belediyelerin kurduğu şirketlerin işçi alım ilanlarını İŞKUR’a bildirmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde 2024 yılında gerçekleştirilen personel alımlarının İŞKUR’a bildirilmediği ve şeffaflık sağlama tedbirlerinin alınmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, şirketin gelecekteki personel alımlarında, belirtilen mevzuat çerçevesinde İŞKUR’a bildirim yaparak sürecin şeffaf bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Bu adımlar, personel alım süreçlerinde daha fazla özen gösterilmesini sağlayacaktır. |
BULGU: Personel Alım Süreçlerinde Hatalı Uygulamalar Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan personel alımlarında bazı hataların yapıldığı görülmüştür.
a) Büyükşehir Belediyesinin Talimatıyla Personel Alınması
Personel alımlarında herhangi bir ihtiyaç analizi yapılmadığı, Yönetim Kurulu tarafından personel alımının başlatılmasına yönelik bir karar alınmadığı, Yönetim Kurulu kararlarının personel alım süreci tamamlandıktan sonra ilgili personelin işe girişlerinin yapılmasına yönelik olduğu görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Yönetim Kurulu kısmının “B) Yönetim ve temsil” başlığı altında yer alan 365’inci maddesinde, anonim şirketin yönetim kurulu tarafından yönetileceği ve temsil olunacağı, 375’inci maddesinde de şirket yönetim teşkilatının belirlenmesinin, şube müdürleri hariç olmak üzere müdürlerin ve aynı işleve sahip kişilerin
atanmaları ve görevden alınmalarının yönetim kurulunun devredilemez görev ve yetkilerinden olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede,
Yönetim Kurulu tarafından 01.08.2024 tarihli ve 2024/04 sayılı Karar ile İzmir Büyükşehir Belediyesi İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen yazıya istinaden bildirilen şahsın Şirket Genel Müdürü olarak atanmasına ve maaşının Belediye Başkanlığı makamınca belirlenen ücret karşılığı ödenmesine dair karar alındığı,
Diğer personel istihdamının ise yine İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen yazılar doğrultusunda ve bu kapsamda bildirilen kişilerin Büyükşehir Belediyesinin diğer şirketlerinden geçiş yapmaları ile gerçekleştirildiği
tespit edilmiştir.
Şirket tarafından bundan sonraki personel alımlarında bulguda yer alan tespitler doğrultusunda işlem tesis edilerek gerekli özenin gösterileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, yasal düzenlemeler doğrultusunda bir anonim şirket vasfı taşıyan ve ayrı bir tüzel kişiliği bulunan İzmir Kültür AŞ’de istihdam edilecek personelin ve ödenecek ücretlerin belirlenmesinde yönetim organı olan Yönetim Kurulu yetkilidir. Bu doğrultuda Şirketin personel istihdamına ilişkin süreçlere İzmir Büyükşehir Belediyesinin müdahil olması mevzuata uygun değildir.
b) İŞKUR’a Bildirim Yapılmadan Personel Alınması
Şirkete personel alımlarında Türkiye İş Kurumuna (İŞKUR) bildirim yapılmadığı görülmüştür.
09.08.2009 tarihli ve 27314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere istihdam edilecek işçi alımına dair usul ve esaslar belirlenmiş olup söz konusu Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin ikinci fıkrasında,
“Bu Yönetmelik hükümleri; a) Birinci fıkranın (b) bendi hariç olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarının, il özel idarelerinin, belediyelerin ve bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketler ile kooperatifler,
… için uygulanmaz. Ancak, bu kapsamdaki işçi alım ilanlarının Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu ilanlar Kurum internet sitesinde ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunca uygun görülen iletişim araçları ile kamuoyuna duyurulur. Kamu kurum ve kuruluşları işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak diğer tedbirleri de alır.” hükmüne yer verilmiştir.
Mezkûr mevzuat düzenlemesinden, belediyelerin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketlerin bu Yönetmelik hükümlerine tabi olmadığı, ancak Yönetmelik kapsamındaki işçi alım ilanlarının, İŞKUR’a bildirilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, şirketlerin bünyesinde istihdam etmek istedikleri personel, unvanı ne olursa olsun 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi statüsünde olacağından bu zorunluluğa uyularak alım yapılmalıdır. Böylece işçi alımlarında şeffaflık sağlanacaktır.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından 2024 yılında gerçekleştirilen yeni personel alımlarının İŞKUR’a bildirilmediği ve işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak tedbirlerin alınmadığı tespit edilmiştir.
Şirket tarafından bundan sonraki personel alımlarında bulguda yer alan tespitler doğrultusunda işlem tesis edilerek gerekli özenin gösterileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, Şirketin personel alımına ihtiyacı olduğunda, belirtilen mevzuat doğrultusunda unvanı ne olursa olsun pozisyon ve sayılarının İŞKUR’a bildirilerek personel alımının yapılması gerekmektedir.