|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımı sözleşmesi dışındaki uygulamalarını ortaya koymaktadır. Raporda, belediyenin kendi şirketleri aracılığıyla personel istihdam ettiği ve bu işçilerin çeşitli birimlerde çalıştırıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının bu tür hizmet alımlarını sınırlamaktadır. Ancak, 696 sayılı KHK ile getirilen düzenlemeler, belirli şartlar altında doğrudan hizmet alımına olanak tanımaktadır.
İlgili mevzuat çerçevesinde, mahalli idarelerin yalnızca kendi sermayesinin yarısından fazlası kendilerine ait olan şirketlerden personel hizmeti alabileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda, 16.04.2018 tarihinde kurulan %100 sermayeli Personel Anonim Şirketi üzerinden işçi istihdamı gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, belediyenin yine kendi şirketleri olan Katılım İnşaat ve Belyön İnşaat ile de personel çalıştırılmasına dayalı sözleşmeler yaptığı ve bu kapsamda 2024 yılında toplam 759 işçinin istihdam edildiği saptanmıştır. Kamu İdaresi, yapılan tespitler doğrultusunda mevzuata aykırı uygulamaların sonlandırılacağını ve gerekli iç denetimlerin yapılacağını ifade etmiştir. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin, yalnızca bu amaçla kurulan şirket üzerinden yürütülmesi ve sözleşmelerin bu çerçevede düzenlenmesi gerektiği önemle belirtilmiştir. |
BULGU: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Doğrudan Hizmet Alımı Sözleşmesi Kapsamı Dışında Personel Çalıştırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımı işine ilişkin imzalanan sözleşme kapsamı dışında yine diğer iki şirketinden personel istihdam ettiği ve bu işçilerin belediyenin çeşitli birimlerinde çalıştırıldıkları görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendinde; belediyelerin ve belediye şirketlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve buna imkan sağlayan diğer mevzuat hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilmiştir.
696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 20’nci maddesine göre; il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.
28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın Geçici 1’inci maddesinde; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin yayımlandığı tarihte idarenin 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yaptığı idare şirketi birden fazla ise idarenin, işçileri mali ve sosyal haklarıyla birlikte hizmetin devredildiği idare şirketine aktarabileceği belirtilmiştir.
Aynı Usul ve Esaslar’ın 6’ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetinin tespitine ilişkin hükümlerine
uyulmasının zorunlu olduğu, bu Usul ve Esaslarda düzenlenmeyen hususlarda Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacağı ve bu kapsamdaki hizmet alımlarında taraflar arasında sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağı ancak ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirketten doğrudan personel hizmet alımı yapabileceği ve bu doğrudan personel hizmet alımı çerçevesinde sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereği imzalanacak olan sözleşmede bu yolla istihdam edilen işçilerin sayı ve nitelikleri ile buna ilişkin toplam maliyetin belirlenmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdarenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı gerçekleştirmek amacıyla 696 sayılı KHK ile yapılan düzenlemenin hemen ardından 16.04.2018 tarihinde, %100 sermayesine sahip olduğu Personel Anonim Şirketini kurmuş ve bu şirket üzerinden işçi istihdamını gerçekleştirmektedir. Münhasıran personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı gerçekleştirmek amacıyla kurulan bir şirketi olmasına rağmen yine İdarenin, %100 sermayesine sahip olduğu Katılım İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile Belyön İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı doğuracak şekilde hizmet alımını içeren sözleşmeler yaptığı; 2024 yılında bu sözleşmeler ile 617’si Belyön İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nden, 142’si Katılım İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden olmak üzere toplam 759 işçinin belediyenin hizmet birimlerinde çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya ilişkin tespitlerin dikkate alınarak mevzuata aykırı uygulamaların sonlandırılması ve gerekli iç denetim ile planlamaların yapılacağı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımlarının münhasıran bu amaçla kurulan personel şirketi üzerinden gerçekleştirilmesi ve bu yolla gördürülen işlerin şirketle imzalanan sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiler eli ile yürütülmesi gerekmektedir.