|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımı sözleşmesi kapsamı dışında, İdare tarafından finanse edilen diğer şirketlerden personel istihdam edildiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesi, belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının bu tür hizmet alımlarını gerçekleştiremeyeceğini belirtmektedir. Ancak, 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen düzenlemeler, belirli şartlar altında doğrudan hizmet alımına izin vermektedir.
İlgili mevzuat, mahalli idarelerin, sermayesinin yarısından fazlası kendilerine ait olan şirketlerden doğrudan personel hizmeti alabileceğini ve bu süreçte sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, bu sözleşmelerde istihdam edilen işçilerin sayısı, nitelikleri ve maliyetlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Yapılan denetimlerde, İdare’nin “Bel-Yap İnşaat, Gıda, Dikimevi, Petrol Ürünleri Temizlik Hizmetleri, Turizm, Çiçekçilik, Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” üzerinden işçi istihdam ettiği ve %100 sermayeye sahip olduğu Artvin Kafkasör İnşaat Turizm Sanayi Limited Şirketi’nde de 98 işçinin çalıştırıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının, bu amaçla kurulan şirket üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiğini ve ilgili sözleşmelerin gerekliliklerinin yerine getirileceğini bildirmiştir. Bu kapsamda, işlerin yürütülmesi için gerekli düzenlemelerin yapılacağı ifade edilmiştir. |
BULGU: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Doğrudan Hizmet Alımı Sözleşmesi Kapsamı Dışında Personel Çalıştırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımı işine ilişkin imzalanan sözleşme kapsamı dışında, yine ücretleri İdarenin yapmış olduğu sermaye artışı ile ödenen diğer şirketinden personel istihdam edildiği ve bu işçilerin belediyenin çeşitli birimlerinde çalıştırıldıkları görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; belediyelerin ve belediye şirketlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve buna imkan sağlayan diğer mevzuat hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilmiştir.
696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 20’nci maddesine göre; il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.
28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın Geçici 1’inci maddesinde; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin yayımlandığı tarihte idarenin 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yaptığı İdare şirketi birden fazla ise İdarenin, işçileri mali ve sosyal haklarıyla birlikte hizmetin devredildiği İdare şirketine aktarabileceği belirtilmiştir.
Aynı Usul ve Esaslar’ın 6’ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetinin tespitine ilişkin hükümlerine uyulmasının zorunlu olduğu, bu Usul ve Esaslarda düzenlenmeyen hususlarda Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacağı ve bu kapsamdaki hizmet alımlarında taraflar arasında sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağı ancak ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirketten doğrudan personel hizmet alımı yapabileceği ve bu doğrudan personel hizmet alımı çerçevesinde sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereği imzalanacak olan sözleşmede bu yolla istihdam edilen işçilerin sayı ve nitelikleri ile buna ilişkin toplam maliyetin belirlenmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı gerçekleştirmek için “Bel-Yap İnşaat, Gıda, Dikimevi, Petrol Ürünleri Temizlik Hizmetleri, Turizm, Çiçekçilik, Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” üzerinden işçi istihdamını gerçekleştirmektedir. Ayrıca yine İdarenin %100 sermayesine sahip olduğu Artvin Kafkasör İnşaat Turizm Sanayi Limited Şirketi’ndeki 98 işçinin, İdarenin hizmet birimlerinde çalıştırıldığı ve bu işçilerin ücretlerinin de İdarenin bütçesinden bütçe dışı avans verilerek ödendiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, gerekli düzenlemelerin yapıldığı, hizmet alımlarının bu amaçla kurulan personel şirketi üzerinden gerçekleştirilmesi ve bu yolla gördürülen işlerin şirketle imzalanan sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiler eli ile yürütülmesi hususunda gereğinin yapılacağı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımlarının münhasıran bu amaçla kurulan personel şirketi üzerinden gerçekleştirilmesi ve bu yolla gördürülen işlerin şirketle imzalanan sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiler eli ile yürütülmesi gerekmektedir.