|
ÖZET: Kamu İdaresinin personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımı sözleşmesi dışında, kendi şirketlerinden istihdam edilen işçilerin çeşitli birimlerde çalıştırıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 696 sayılı KHK ile değiştirilen 62. maddesi, belediyelerin ve bağlı şirketlerin bu tür hizmet alımlarında belirli kısıtlamalara tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 696 sayılı KHK ile eklenen Ek 20. madde, il özel idareleri ve belediyelerin, doğrudan hizmet alımı yapabileceği şirketlerin belirli şartlar altında kurulabileceğini ifade etmektedir.
İlgili mevzuat, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin belirlenmesinde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne uyulmasını zorunlu kılmakta ve sözleşme imzalanmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Yapılan denetimlerde, Kamu İdaresinin üç ayrı belediye şirketinden hizmet alımı gerçekleştirdiği, ancak Kent A.Ş. personelinden 251 işçinin sözleşme kapsamı dışında çalıştırıldığı görülmüştür. Kamu İdaresi, bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atıldığını ve ilgili bakanlıktan kadro talebinde bulunulduğunu bildirmiştir. Sonuç olarak, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının yalnızca bu amaçla kurulan şirketler üzerinden gerçekleştirilmesi ve mevzuatta belirtilen sınırlara uyulması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, sözleşmelerde istihdam edilen işçilerin sayısı, nitelikleri ve toplam maliyetlerinin net bir şekilde belirlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Doğrudan Hizmet Alımı Sözleşmesi Kapsamı Dışında Personel Çalıştırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin personel çalıştırılmasına dayalı doğrudan hizmet alımı işine ilişkin imzalanan sözleşme kapsamı dışında yine kendi şirketlerinden personel istihdam ettiği ve maaşları Belediye Şirketleri tarafından ödenen bu işçilerin belediyenin çeşitli birimlerinde çalıştırıldıkları görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 696 sayılı KHK ile değiştirilen “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; belediyelerin ve belediye şirketlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve buna imkan sağlayan diğer mevzuat hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilmiştir.
696 sayılı KHK ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 20’nci madde uyarınca; il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir. 28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 6’ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetinin tespitine ilişkin hükümlerine uyulmasının zorunlu olduğu, bu Usul ve Esaslar’da düzenlenmeyen hususlarda Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacağı ve bu kapsamdaki hizmet alımlarında taraflar arasında sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte, bahsi geçen uygulama esaslarının “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın %40’ını aşamayacağı ve yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağı ancak ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirketten doğrudan personel hizmet alımı yapabileceği ve bu doğrudan personel hizmet alımı çerçevesinde sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereği imzalanacak olan sözleşmede bu yolla istihdam edilen işçilerin sayı ve nitelikleri ile buna ilişkin toplam maliyetin belirlenmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı gerçekleştirmek amacıyla üç ayrı belediye şirketinden bu kapsamda hizmet alımı yaptığı, ancak Kent A.Ş. personelinden 251 işçinin maaşlarının yine bu Şirketten ödenmesine rağmen sözleşme kapsamı dışında İdarenin farklı birimlerinde çalıştırıldıkları tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının münhasıran bu amaçla kurulan personel şirketinden gerçekleştirilmesine ilişkin çalışmalara başlanıldığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından kadro talebinde bulunulduğu, Bakanlık tarafından verilecek uygun görüş doğrultusunda ilgili personelin istihdam sürecinin yeniden yapılandırılacağı ve mevzuatta yer verilen sınırlara uyulacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının münhasıran bu amaçla kurulan personel şirketinden gerçekleştirilmesi, bu yolla gördürülen işlerin şirketle imzalanan sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiler eli ile yürütülmesi ve mevzuatta yer verilen sınırlara uyulması gerekmektedir.