|
ÖZET: Aydın Büyükşehir Belediyesi ile Aydın Büyükşehir Belediyesi Personel A.Ş. arasında imzalanan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmesinin süresiz ve bedelsiz olarak yapıldığı tespit edilmiştir. 696 sayılı KHK ile yapılan düzenlemeler, belediyelerin kendi bütçelerinden bu tür hizmet alımlarını belirli şartlar altında gerçekleştirmesine olanak tanımaktadır. Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, sürekli nitelikteki hizmet alımları için sözleşme süresinin üç yıl olması gerekmekte, aksi durumlarda üst yöneticinin onayı ile süre kısaltılabilmektedir.
Sözleşmenin süresiz ve bedelsiz olması, damga vergisinin hesaplanmasını engellemektedir. İlgili mevzuat, sözleşmelerin bedel ve süre içermesini zorunlu kılmakta; bu nedenle, sözleşmenin üç yıl olarak belirlenmesi ve gerekirse üst yöneticinin onayı ile süre kısaltılması gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul etmiş ve mevzuat çerçevesinde gerekli düzenlemelerin yapılması için çalışmalar başlatıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmelerinin, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak süre ve bedel içerecek şekilde düzenlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmesinin Süresiz ve Bedelsiz Olarak Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Aydın Büyükşehir Belediyesi ile Aydın Büyükşehir Belediyesi Personel A.Ş. arasında imzalanan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmesinin süresiz ve bedelsiz olarak düzenlendiği tespit edilmiştir.
24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin (e) bendinde değişiklik yapılarak belediyelerinde kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve yine aynı KHK’nın 126’ncı maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek madde 20 ile personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı yoluyla kendi şirketlerine gördürebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Bu Kararname uyarınca 28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslarda; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine dayalı sözleşmeler kapsamında çalıştırılanların, sürekli işçi kadrolarına veya mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin düzenleme ve açıklamalar yapılmıştır. Anılan mevzuat hükümlerinde, bu kapsamdaki hizmet alımlarında taraflar arasında sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu belirtilmiş ancak imzalanacak sözleşmenin süresine değinilmemiştir.
Ancak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelecek yıllara yaygın yüklenmeler” başlıklı 28’inci maddesinin son fıkrasında; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında olan işlerden sürekli nitelikte olanlara ilişkin hizmet alımlarında, yüklenme süresinin üç yıl olmasının zorunlu olduğu belirtilmiş ancak işin süresi ve niteliğinden kaynaklanan zorunlu hallerde bu süre gerekçesi gösterilmek koşuluyla ve üst yöneticinin onayıyla kısaltılabileceği hüküm altına alınmıştır. Belediye şirketinden doğrudan hizmet alımı yoluyla yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sürekli nitelikteki hizmet alımı olması nedeniyle sözleşme süresi belirlenirken yukarıdaki mevzuat hükümlerinin de dikkate alınması önem arz etmektedir.
Bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde ise Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin belirlenmesi hükümlerine uyulmasının zorunlu olduğu, bu Usul ve Esaslarda hüküm bulunmayan hallerde adı geçen Yönetmelik ile eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bahsedilen mevzuatlar, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu dayanak alınarak hazırlanmış olup, 4735 sayılı Kanunun 7’nci maddesinde ise sözleşmenin bedeli, süresi ve türünün sözleşmede yer alması gereken zorunlu unsurlardan olduğu belirtilmiştir. Yönetmeliğin eklerinden Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 6’ncı maddesinin dipnotunda sözleşme türü ve bedelinin nasıl belirleneceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla sözleşmenin bedel içermesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, sözleşmenin süresiz ve bedelsiz imzalandığı görülmüştür. Bu durum kesilmesi gereken damga vergisinin hesaplanmasına imkan vermemektedir. Yüklenme süresinin üç yıl olduğu ancak zorunlu nedenlerle ve üst yöneticinin onayı ile kısaltılabileceği hüküm altına alındığından; sözleşmenin süresinin üç yıl olarak belirlenmesi öncelikli olup, zorunlu nedenlerle kısaltılması gerekiyorsa üst yöneticinin onayına başvurularak sürenin belirlenmesi ve sözleşmenin bedel içerecek şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresince bulgu konusu husus kabul edilmiş olup bu tür hizmet alımlarında yaklaşık maliyetin tespit edilmesinin mümkün bulunmadığı, düzenlemeler arası çelişkili hususlar ve sözleşme tutarının önceden belirlenmesinin mümkün olmaması gibi nedenlerle sözleşmeler üzerinden damga vergisinin tahsil edilemediği ve mevzuat doğrultusunda işlem yapılması için çalışmalar başlatıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmesinin anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak süre ve bedel içerecek şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.