|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında birden fazla şirket kullanma durumunu ortaya koymuştur. Belediyenin, kendi bünyesinde kurduğu bir şirket olmasına rağmen, başka bir şirket üzerinden de benzer hizmet alımları gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi, belediyelere personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri, belirli şartlar altında doğrudan alım yapma yetkisi tanımaktadır. Ancak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür hizmetlerin yalnızca tek bir şirket aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Mevzuat gereği, belediyelerin kendi bütçelerinden personel çalıştırabilmesi, belirli istisnalar dışında, yalnızca kendi kurdukları şirket üzerinden mümkün olmaktadır. İlgili düzenlemeler, park ve bahçe bakım hizmetleri gibi sürekli işlerin, bu kapsamda değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Ancak, yapılan incelemeler, belediyenin kendi kurduğu personel şirketi dışında başka bir şirket üzerinden de personel çalıştırma yoluna gittiğini göstermektedir. Sonuç olarak, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının, yalnızca idarenin münhasıran bu amaçla kurduğu şirket aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır. Bu durum, hem mevzuatın gerekliliklerine hem de mali yönetim açısından önemli bir uyum sağlamaktadır. |
BULGU: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımının Birden Fazla Şirketten Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri gördürebilmek için kurduğu bir şirket olmasına rağmen yine kendisine ait başka bir şirket üzerinden de personel çalıştırmasına dayalı hizmet alımı yaptığı görülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesine göre; belediyeler, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.
4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendinde; belediyelerin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı ifade edilmiş, aynı maddenin devam eden (2) numaralı alt bendinde ise; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dâhil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade edeceği, bununla birlikte mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımların personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edileceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere belediye bütçesinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapılamayacak, belirtilen işler mevcut veya münhasıran bu amaçla kurulmuş olan tek bir şirket tarafından yerine getirilecektir.
Bununla beraber belediyelerin personel çalıştırabilmesine yönelik bir düzenleme de 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelikte yer almaktadır. İki mevzuat bir arada değerlendirildiğinde; mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir malî yılda 6 aydan az olmak üzere belediyelerde norm kadro standartları cetvellerinde belirlenen memur norm kadro standardı toplamının yüzde yirmisini geçmemek üzere meclis tarafından yıllık olarak belirlenecek şekilde geçici işçi istihdam edilebilmektedir.
Belediyelerin kendi bütçelerinden personel şirketi haricinde işçi çalıştırabilmeleri ancak park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin işler hariç olmak üzere işçilik maliyetinin %70’den az olduğu ve ihale ederek yaptıkları hizmet alımları ile memur norm kadro standardı toplamının yüzde yirmisini ve bir mali yılda 5 ay 29 gün çalışma süresini geçmemek üzere geçici işçi istihdamı ile mümkün olabilmektedir.
Yapılan incelemede İdarenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımını gerçekleştirmek amacıyla, tamamı kendisine ait olan bir personel şirketi kurarak işçi istihdamını münhasıran bu şirket üzerinden sağlamasına rağmen yine kendisine ait diğer şirket üzerinden de personel çalıştırmasına dayalı hizmet alımı ile işçi çalıştırdığı görülmüştür.
Sonuç olarak, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının birden fazla şirketten değil idarenin zaten münhasıran bu amaç için kurduğu şirketten sağlanması gerekmektedir.