|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında hatalı uygulamalar tespit etti. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenlemeler, belediyelerin kendi şirketlerinden doğrudan hizmet alımına olanak tanırken, bu süreçte uyulması gereken mevzuat hükümleri ve sözleşme süreleri hakkında belirsizlikler ortaya çıkmıştır. Özellikle, personel alımına ilişkin usul ve esaslarda belirtilen yükümlülüklerin tam olarak yerine getirilmediği görülmüştür.
İncelemeler sonucunda, sözleşmelerin süresinin belirlenmediği, ihale dokümanlarının eksik hazırlandığı ve toplu iş sözleşmesine dayanan fiyat farklarının ödenmediği gibi sorunlar tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu hataların personel eksikliği ve uygulama karmaşasından kaynaklandığını belirtmiş, ancak alınan önlemlere dair somut belgeler sunmamıştır. Bu durum, mevzuata uygun bir hizmet alımı sürecinin sağlanması açısından önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmelerini, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde düzenlemesi ve gerekli ihale dokümanlarını hazırlaması gerekmektedir. Bu adımlar, hatalı uygulamaların önlenmesi ve hizmet alım süreçlerinin şeffaf bir şekilde yürütülmesi açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında Kamu İdaresine ait personel şirketinden yapılan alımlarda hatalı uygulamaların bulunduğu görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye ek 20’nci madde eklenmiş, bu maddede belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebileceği belirtilmiştir.
Bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımına ilişkin olarak yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Hizmetlerin Gördürülmesi” başlıklı 6’ıncı maddesinde bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin hükümlerine uyulmasının zorunlu olduğu, bu Usul ve Esaslar’da düzenlenmeyen hususlarda Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanacağı ve bu kapsamdaki hizmet alımlarında taraflar arasında sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu belirtilmiş ancak imzalanacak sözleşmenin süresine değinilmemiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmeler” başlıklı 28’inci maddesinin son fıkrasında; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında olan işlerden sürekli nitelikte olanlara ilişkin hizmet alımlarında, yüklenme süresinin üç yıl olup, işin süresi ve niteliğinden kaynaklanan zorunlu hallerde bu sürenin gerekçesi gösterilmek şartıyla üst yöneticinin onayıyla kısaltılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İdaresi şirketinden yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının sürekli nitelikteki hizmet alımı olması nedeniyle sözleşme süresi belirlenirken yukarıdaki mevzuat hükümlerinin de dikkate alınması önem arz etmektedir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel Çalıştırılmasına Dayalı İhalelerde Yaklaşık Maliyet” başlıklı 10’uncu maddesinde; personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde personel maliyetinin, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanacağı, ihale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol gibi maliyetlerin teklif fiyatına dâhil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara; bu maliyetlerin brüt tutarlarının da ekleneceği, ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceğinin idari şartnamede gösterileceği, yaklaşık maliyetin hesabında ilgili mevzuatı uyarınca belirlenmiş kısa vadeli sigorta kolları prim oranının dikkate alınacağı ve bu oranın idari şartnamede belirtileceği, personele asgari ücretin üzerinde ödeme yapılmasının öngörülmesi halinde, bu ücretin brüt asgari ücretin en az yüzde (%) kaç fazlası olacağı idarece belirlenerek, bu oran üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanacağı ve söz konusu oranın idari şartnamede açıkça gösterileceği belirtilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78’inci maddesinde; asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında, ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücretin (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarının dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; işçilerin ücret ve sosyal haklarında, toplu iş sözleşmesine bağlı olarak meydana gelecek artış sebebiyle işçiliğe bağlı giderlerde oluşacak artışların, kamu kurum ve kuruluşlarınca fiyat farkı olarak ödeneceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede,
-Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımına ilişkin Sözleşme’nin 30.03.2018 tarihinde imzalandığı, Sözleşme’de işe başlama tarihinin 01.04.2018 olarak belirlendiği, iş mevzuatı değişmediği sürece Sözleşme’nin yürürlük süresinin devam edeceğinin hüküm altına alındığı, dolayısıyla Sözleşme için mevzuat uyarınca herhangi bir süre öngörülmediği,
-İhale mevzuatı kapsamında ayrıntılı bir ihale dokümanı oluşturulmadığı,
-İhale dokümanı kapsamında ayrıntılı bir yaklaşık maliyet belirlenmediği ve bu sebeple birim fiyat teklif cetveli hazırlanmadığı,
-Toplu iş sözleşmesine bağlı olarak meydana gelecek artış sebebiyle işçiliğe bağlı giderlerde oluşacak artışların fiyat farkı olarak ödenmediği,
tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda belirtilen hususların personel yetersizliği, uygulama karmaşası ve sözleşme yorumlarındaki farklılıklar nedeniyle ortaya çıktığı, ilgili mevzuata tam uyum sağlamak adına personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı süreçlerinde gerekli önlemlerin alındığı ifade edilmiş ancak cevap ekinde alınan önlemlere ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmesinin anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak süre içerecek şekilde düzenlenmesi ve mevzuatta belirtilen ihale dokümanının hazırlanması gerekmektedir.