|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin personel giderlerinin, mevzuatta belirlenen sınırları aştığını ortaya koymuştur. Belediye şirket personeli dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderleri, en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılmış miktarının %40’ını geçmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu giderlerin %40’ını aşmaması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile belirlenen usul ve esaslar da benzer sınırlamalar getirmektedir.
Denetim sonucunda, belediyenin toplam personel gideri 39.370.766,30 TL olarak tespit edilmiştir. Bu tutar, yeniden değerleme oranı ile hesaplanan 33.120.924,38 TL’lik limitin üzerinde kalmaktadır. İlgili mevzuat gereği, belediyelerin personel giderleri iki ayrı üst sınırla düzenlenmiştir. Bu bağlamda, personel alımının durdurulması ve ihtiyaç duyulması halinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alınması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, belediyenin personel giderlerinin yasal sınırlar içinde kalması için gerekli önlemlerin alınması ve personel alımının bu çerçevede yapılması gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye şirket personeli dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılmış miktarının %40’ını geçtiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinin 8’inci fıkrasında, belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’la personel giderlerine konan bu sınıra ilaveten belediye şirketlerinde çalıştırılacak olan personelin işe alımını düzenleyen 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesine istinaden 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla kabul edilen İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar, 28/04/2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri gereğince, belediyelerin personel giderlerine ilişkin iki üst sınır bulunmaktadır. Buna göre; belediyelerin personel gideri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu (nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde yüzde kırkını), yine hizmet satın alma yoluyla çalıştırılan şirket personeli dâhil edildiğinde ise yüzde kırkını aşmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ayrıntısı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere Belediyenin Şirket personeli dahil yıllık toplam personel giderlerinin 39.370.766,30 TL olduğu, bu tutarın gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunan 33.120.924,38 TL’nin üstünde olduğu ve toplam personel giderlerinin %40’ın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 10: Toplam Personel Giderleri ve Personel Gideri Limiti
| En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) |
Yeniden Değerleme Oranı (%) |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) |
Personel Gider Limiti (TL) |
Gerçekleşen Toplam Personel Gideri (830.01) (TL) |
Şirket Personeli Gideri (Net) (TL) |
| 52.254.392,87 | 58,46 | 82.802.310,94 | 33.120.924,38 | 31.050.441,70 | 8.320.324,61 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 39.370.766,31 | 39.370.766,31 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; personel giderlerinin düşük seviyelere çekilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, personel giderlerinin yasal sınırın altına ininceye kadar personel alımı yapılmaması gerekmekte olup ihtiyaç duyulması durumunda ise personel alımına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.