|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bir ilçe belediyesinin toplam personel giderleri, mevzuatta belirlenen sınırları aşmıştır. Belediyenin şirket personeli dahil, yıllık toplam personel gideri 16.054.418,01 TL olarak belirlenmiş ve bu tutar, 2023 yılı bütçe gelirlerinin 2024 yılı yeniden değerleme oranı (%58,46) ile artırılması sonucu elde edilen 33.470.212,00 TL’nin %47,97’sini oluşturmuştur. Bu oran, yasal olarak belirlenen %40 sınırının oldukça üzerindedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi, belediyelerin yıllık toplam personel giderlerinin belirli oranları aşamayacağını belirtmektedir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran %40 olarak uygulanmakta ve beklenmedik artışlar durumunda yeni personel alımının durdurulması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, personel giderlerinin yasal sınırları aşması halinde, yeni personel alımı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alınması gerekmektedir. İlgili kamu idaresi, bulguyu kabul ederek, gelecekte mevzuat hükümlerine uygun hareket edeceğini belirtmiştir. Bu durum, belediyenin personel alımlarında yasal düzenlemelere dikkat etmesi ve mali disiplin sağlaması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderinin, en son yıl gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme oranı ile arttırılmış miktarının %40’nı aştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin dokuzuncu fıkrasında; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarının yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı ifade edilmiştir. Yine aynı madde hükmünde, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı belirtilmiştir.
09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğü konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı, oranın aşılması durumunda yeni bir personel alımı yapılması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin şirket personeli de dahil 2024 yılı toplam personel giderlerinin 16.054.418,01 TL olduğu ve bu tutarın 2023 yılı gerçekleşen bütçe gelirleri toplamının 2024 yılı yeniden değerleme oranı (%58,46) ile arttırılması sonucu elde edilen 33.470.212,00 TL’nin %47,97’sini oluşturduğu görülmektedir. Söz konusu bu oran yasal sınır olan %40’ın oldukça üzerindedir. Personel giderlerinin bütçe gelirlerine oranla daha fazla artması, Belediyenin yılı içindeki personel ödemelerinde zorluklar yaşanmasına ve mali açıdan istikrarsızlığa yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki süreçte mevzuat hükümlerine uygun hareket edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Belediyenin personel alımlarında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerini dikkate alması, oranın aşılması durumunda yasal sınırın altına ininceye kadar personel alımı yapmaması ve bu ödemeler açısından mali disiplinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.