|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyelerinin kamu idaresi bütçesinden ödenen personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aştığını ortaya koymuştur. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi, il özel idareleri ve belediyelerin personel çalıştırma hizmetlerini belirli limitler ve şartlar altında yürütmesini öngörmektedir. Bu kapsamda, personel giderlerinin toplam giderler içindeki payı, yıllık bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılarak hesaplanan tutarın yüzde kırkını geçememektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı içerisinde toplam personel giderlerinin 1.497.665.348,05 TL olarak gerçekleştiği ve bu tutarın belirlenen limitin 40.250.540,74 TL üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Kamu İdaresi, tespit edilen bu hususlarla ilgili gerekli önlemleri almakta ve personel istihdamının belirlenen üst sınırları aşmayacak şekilde düzenlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Yeni personel alımlarının, giderlerin belirlenen oranların altına inene kadar durdurulması gerekmektedir. |
BULGU: Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırların Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi bütçesinden ödenen personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırı aştığı görülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesinde, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebileceği ifade edilmiştir. Aynı maddenin devamında, kapsamdaki şirketlerde, işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu düzenlemeye istinaden yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı; yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı ifade edilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerinden İdarelerin doğrudan hizmet alımları kapsamındaki şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin önceki yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında arttırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı ve aşması durumunda bu tutarın altına ininceye kadar şirketlere yeni personel alımı yapılamayacağı anlaşılmaktadır.
Aşağıdaki tabloda, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile çarpılması sonucu bulunan tutar, toplam personel gideri ve personel gider limiti görülmektedir. Tablo 8: Personel Giderleri Tablosu
| En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) | Yeniden Değerleme Oranı (%) | Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) |
Personel Gider Limiti (TL) |
Toplam Personel Gideri Tutarı (TL) |
| 2.299.341.801,26 | 58,46 | 3.643.537.018,28 | 1.457.414.807,31 | 1.497.665.348,05 |
Yapılan incelemede yukarıdaki tabloda da görülebileceği üzere 2024 yılı içinde personel giderleri toplamının 1.497.665.348,05 TL olarak gerçekleştiği ve söz konusu tutarın personel gider limitini 40.250.540,74 TL aştığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli çalışmalara başlandığı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, personel istihdamının anılan üst sınırı aşmayacak şekilde yapılması ve ilgili giderler bu oranın altına ininceye kadar yeni personel alımının yapılmaması gerekmektedir.