|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin bütçelerinden ödenen personel giderlerinin mevzuatta belirlenen üst sınırları aştığını ortaya koymuştur. 28 Nisan 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, yerel yönetimlerin personel giderleri, yıllık bütçe gelirlerinin belirli bir oranını geçmemelidir. Bu oran, büyükşehir belediyeleri için yüzde otuz, diğerleri için ise yüzde kırk olarak belirlenmiştir. Eğer personel giderleri bu oranları aşarsa, yeni personel alımı durdurulmalıdır.
Derecik Belediyesi örneğinde, 2024 yılı için toplam personel giderleri 42.677.519,28 TL olarak gerçekleşmiş, bu tutar 34.199.401,32 TL olan personel gider limiti ile karşılaştırıldığında, belirlenen sınırın aşıldığı tespit edilmiştir. Belediyenin kamu idaresi, bu bulguya ilişkin gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, belediyelerin personel istihdamını mevzuatta belirlenen sınırlar dahilinde gerçekleştirmesi ve personel giderlerinin bu oranların altına inene kadar yeni alımlar yapmaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınırın Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye bütçesinden ödenen personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırı aştığı görülmüştür.
28 Nisan 2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar” yayımlanmıştır.
Söz konusu düzenleme ile 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa işe alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranlan aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Aşağıdaki tabloda Derecik Belediyesinin personel giderlerinin, gerçekleşen son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpılması sonucu bulunan tutara oranı gösterilmiştir.
Tablo 10: Personel Giderleri Tablosu (TL)
| En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri | Yeniden Değerleme Oranı (%) |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar | Personel Gider Limiti |
Toplam Personel Gideri Tutarı |
| 53.955.890,00 | 58,46 | 85.498.503,29 | 34.199.401,32 | 42.677.519,28 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Belediyede 2024 yılı için ödenen personel giderleri toplamının 42.677.519,28 TL olarak gerçekleştiği, söz konusu tutarın personel gider limiti olan 34.199.401,32 TL’yi aştığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından personel istihdamının anılan mevzuatta belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde yapılması, personel giderlerinin bu oranın altına ininceye kadar yeni personel alımının yapılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.