|
ÖZET: Ataşehir Belediyesi’nin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, belediye şirketinin personel giderlerinin belirlenen üst sınırı aştığını ortaya koymaktadır. Rapor, belediyenin şirket personeli dahil yıllık toplam personel giderinin %60,98 seviyesine ulaştığını, oysa bu oranın %40 olarak belirlenmiş olduğunu göstermektedir. Buna rağmen, yıl içerisinde 232 yeni personel alımı yapılması dikkat çekmektedir.
İlgili mevzuat, idarelerin personel giderlerinin, en son yıl bütçe gelirleri toplamının belirli bir katsayı ile çarpılması sonucu elde edilen miktarın %40’ını aşamayacağını belirtmektedir. Ancak, beklenmedik ücret artışları ve sosyal hizmetlerin genişlemesi gibi nedenlerle personel giderleri bu sınırı aşmıştır. Belediyenin, giderleri kontrol altında tutmak amacıyla yeniden yapılanma ve görev paylaşımı gibi önlemler aldığı, ayrıca gelir artırıcı projelere öncelik vererek bütçe disiplinini sağlamaya çalıştığı ifade edilmektedir. Sonuç olarak, mevzuat gereği personel giderlerinin yasal sınırların altına inene kadar yeni personel alımının durdurulması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınırın Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Ataşehir Belediyesi’nin Şirket personeli dâhil yıllık toplam personel giderinin üst sınırı aşmasına rağmen Belediye Şirketi vasıtasıyla yeni işçi alımı yapılmaya devam edildiği görülmüştür.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 2018/11608 karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
“(1) Bu Usul ve Esasların uygulamasında; (…)
b) İdare: Şirketin sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, birlikte veya ayrı ayrı sahip olan il özel idaresi, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerini, (.)
ç) Şirket: İl özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketi,
(.) ifade eder.” hükmü ile “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamaz. Bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, idarelerin şirket personeli dâhil yıllık toplam personel giderleri; idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşmaması, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda ise cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri, bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.
| Tablo 17: Persone | l Giderleri Limiti Hesap Tablosu | l Giderleri Limiti Hesap Tablosu | l Giderleri Limiti Hesap Tablosu | l Giderleri Limiti Hesap Tablosu | l Giderleri Limiti Hesap Tablosu |
| En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) | Yeniden Değerleme Oranı (%) |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) | Personel Gider Limiti (TL) |
Toplam Personel Gideri Tutarı (TL) |
Personel Gider Oranı |
| 1.796.056.875,89 | 43,93 | 2.585.064.661,47 | 1.034.025.864.60 | 1.576.283.143,53 | %60,98 |
Yapılan incelemeler sonucunda, Ataşehir Belediyesi’nin Şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel gideri, 2024 yılında belirlenen yüzde 40 üst sınır oranını aşarak yüzde 60,98 seviyesinde gerçekleşmesine rağmen cari yıl içerisinde yeni personel alımı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, 2024 yılı içerisinde Şirket vasıtasıyla toplam 232 yeni personel alımı yapılmıştır.
Şirket tarafından, deprem riski, sosyal hizmet alanlarının genişlemesi ve kamusal hizmetlerin yaygınlaştırılması gibi nedenlerle yeni personel istihdam edilmesi ve mevcut personel için Toplu İş Sözleşmesi kaynaklı ücret artışları ve asgari ücretteki yükselişin etkisiyle personel giderinin üst sınırı aştığı, personel giderlerinin yasal sınırlar içinde tutulabilmesi amacıyla; hizmetlerin verimliliğini artırmaya yönelik yeniden yapılanma ve görev paylaşımı çalışmaları yürütüldüğü, gider minimizasyonuna yönelik bütçe disiplinin sağlanmaya çalışıldığı, gelir artırıcı projelere öncelik verildiği, bazı personelin iş akdinin fes edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye personel giderlerinin mevzuatta belirtilen oranın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.