|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Üniversite Açıköğretim döner sermaye birimi tarafından personele kredi mahiyetinde avans ödemeleriyle ilgili önemli bulgular sunmaktadır. Avans ödemelerinin, toplu olarak tek bir öğretim üyesinin hesabına yatırıldığı ve bu hesaptan mahsuplaşma işlemlerinin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı içerisinde bu kişiye toplamda 1.578.164,80 TL avans verilmiş, ancak yapılan geri ödemelerin amacından saptığı ve sıfır faizli kredi niteliğine dönüştüğü gözlemlenmiştir. Ayrıca, iş ve geçici görev yolluğu olarak ödenen avansların takibinin yetersiz olduğu belirlenmiştir.
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde, iş avansları ve personel avansları ile ilgili düzenlemeler bulunmaktadır. İş avansları, mal ve hizmet alımları için verilen avansları kapsarken, personel avansları maaş ve yolluklar için önceden yapılan ödemeleri içermektedir. Her iki hesap türü için avansların doğru bir şekilde muhasebe kayıtlarına alınması ve geri ödemelerin uygun belgelerle kapatılması gerekmektedir. Ancak, mevcut uygulamada avansların kullanım amacının saptığı ve krediye dönüştüğü görülmektedir. Kamu İdaresi, avans işlemlerinin kamu avans kartı ile gerçekleştirilmesini sağlamakta ve döner sermaye işletme müdürlüğü tarafından avansların mahsup süreçleriyle ilgili incelemeler başlatılmıştır. Bu bağlamda, inceleme sürecinin dikkatle takip edilmesi ve gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Personele Kredi Mahiyetinde Avans Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Açıköğretim döner sermaye birimi avans ödemelerine bakıldığında; Avans ödemelerinin toplu olarak bir hocanın hesabına yatırıldığı ve o hesaptan mahsuplaşma işlemlerinin yapıldığı görülmüştür.
2024 yılı içerisinde tek kişinin hesabına 7 kerede toplamda 1.578.164,80 TL avans yatırılmıştır. Kullanılan avansların; geri ödemeleri incelendiğinde amacından saptığı ve mahiyeti itibarıyla sıfır faizli krediye dönüştüğü, iş ve geçici görev yolluğu olarak ödenen avansların takibinin düzgün şekilde yapılmadığı görülmüştür.
1 sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin C – Hesap Planı Açıklamaları bölümünde 19 Diğer Dönen Varlıklar Hesap Grubunun altında yer alan 195 İş Avansları Hesabı “İşletme adına mal ve hizmet satın alacak, işletme adına bir kısım gider ve ödemeleri yapacak personel ve personel dışındaki kişilere verilen iş avanslarının izlendiği hesaptır.” şeklinde tanımlanmış, hesabın işleyişine ilişkin olarak “Avans verildiğinde bu hesaba borç; avans alanın ibraz ettiği harcama veya ödeme belgelerine dayanılarak ilgili hesapların borcu karşılığında, bu hesaba alacak kaydedilir.” denilmiştir. Aynı bölümde 196 Personel Avansları Hesabı “Personel ve işçilere maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben önceden ödenen avansların izlendiği hesaptır.” şeklinde tanımlanmış, hesabın işleyişi ise “Yapılan ödemeler bu hesaba borç; nakden iadeler ile istihkaklardan kesilen tutarlar ve tevdi edilen belgeler tutarı alacak kaydedilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Tebliğ’de düzenlendiği üzere personele ve personel dışındaki kişilere mal ve hizmet satın alınması için verilen iş avanslarının 195 İş Avansları Hesabına borç kaydedilerek ödenmesi, avans alan tarafından ibraz edilen harcama belgelerine istinaden hesaba yapılacak alacak kayıtları ile kapatılması, personele maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben verilen avansların ise 196 Personel Avansları Hesabına borç kaydedilerek ödenmesi, nakden yapılan geri ödemelere, istihkaktan kesilen tutarlara ve ibraz edilen belge tutarlarına istinaden hesaba yapılacak alacak kayıtları ile de avans ödemelerinin kapatılması gerekmektedir.
Açık öğretim döner sermayesine ait banka hesap ekstreleri incelendiğinde tek bir personele muhtelif tarihlerde avans ödemesi yapıldığı, avansların mahiyeti itibarıyla kullanım amacından saparak sıfır faizli krediye dönüştüğü ve personele iş ve geçici görev yolluğu olarak ödenen avansların takibinin düzgün şekilde yapılmadığı görülmüştür.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle personele yapılacak her türlü avans ödemesinin muhasebe kayıtlarına alınması, personele yapılacak avans ödemelerinin amacından saptırılarak krediye dönüştürülmemesi gerekli çalışmaların yapılması gerekir.
Kamu İdaresince; ilgili mutemede kamu avans kartının çıkarıldığı ve işlemlerin kamu avans kartı ile gerçekleştirilmesinin sağlandığı, rektörlük makamının talimatı üzerine döner sermaye işletme müdürlüğü tarafından bahse konu avansların mahsup süreçleri ile ilgili gerekli incelemelerin başlatıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; inceleme sürecinin takip edilmesi ve sürece göre gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerekmektedir.