ÖZET: Peşin ödenen kira giderlerinin, ilgili mevzuat gereği doğru hesaplarda muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu giderlerin 180-Gelecek Aylara Ait Giderler veya 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’nda yer alması gerekirken, birçok ilçe müftülüğü tarafından 126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı’na kaydedildiği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, peşin ödenen giderlerin hangi hesaplarda takip edilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.

Gelecek aylara ait peşin ödenmiş giderlerin, ilgili ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere 180 ve 280 hesaplarında izlenmesi gerekmektedir. Dönem sonunda, 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’nda yer alan ve tahakkuk zamanı bir yıldan az kalan tutarların bu hesaba aktarılması öngörülmektedir. Ancak, taşra personelinin hatalı kayıt düzeltme girişimleri, ilgili tutarların yanlış bir şekilde aboneliklerle ilgili alt koda aktarılmasıyla sonuçlanmıştır.

Bu durum, peşin ödenen kira giderlerinin Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı’nda takip edilmesinin, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini engellediğini göstermektedir. Dolayısıyla, söz konusu giderlerin doğru hesaplarda muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Peşin Ödenen Kira Giderlerinin Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında Takip Edilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İdare tarafından peşin ödenen kira giderlerinin 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi gerekirken 126- Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı’na kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin; 180-Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 116’ncı maddesi ve “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 117’nci maddesine göre; Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden faaliyet döneminde tahakkuk edecek olanların izlenmesi için kullanılır. Gelecek aylara ait olarak peşin ödenen giderler, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izlenir. Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’nda yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin ödenmiş giderler bu hesaba aktarılır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükmü gereğince peşin ödenen kira giderleri Gelecek Aylara/Yıllara Ait Giderler Hesabı’na kaydedilecektir. Ancak İdareye bağlı birçok ilçe müftülüğü tarafından peşin kira bedelleri 126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı’na kaydedilmiştir. İdarenin taşra personeli hatalı kayıtları düzeltme girişiminde bulunmuş ancak ilgili tutarları 126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı’nın kiralamalarla ilgili alt kodundan çıkarıp aynı hesabın aboneliklerle ilgili alt koda aktardığı görülmüştür. Bulguya konu tutarların gelecek aylara veya yıllara ait giderlerle ilgili hesaplarda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Peşin ödenen kira giderlerinin Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında takip edilmesi mali tabloların doğru ve gerçek bilgi üretmesini engellemektedir.