| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı döner sermaye işletmelerinde Ocak ayında işçilere ödenecek ücret tahakkukları yapılmamıştır. 381 Gider Tahakkukları Hesabı’nın eksik kullanılması nedeniyle Bakanlık 2022 yılı bilançosunda hatalı bilgi sunulmaktadır. Tüm işletmelerde personel ücret tahakkuklarının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Peşin Ödenen Personel Ücret Giderlerine İlişkin Tahakkukların Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Döner sermaye işletme müdürlüklerinin hesaplarının incelenmesi neticesinde, işçilere Ocak ayında ödemesi yapılacak ücret tahakkuklarının, bazı işletmelerde yapılmadığı tespit edilmiştir.
1 Mayıs 2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 381 Gider Tahakkukları Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 321’inci maddesinde;
“(1) Gider tahakkukları hesabı, gelecek aylarda ödemesi yapılacak ve kesinlikle belgeye dayalı gider tahakkuklarının izlenmesi için kullanılır.
(2) Dönem sonunda, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında yer alıp, ödeme zamanına bir yıldan az süre kalan tutarlar bu hesaba aktarılır.” denilmekte,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 322’nci maddesinde ise;
“(1) Gider tahakkukları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak: 1) Gerçekleşmiş olmasına rağmen henüz işletmeden istenebilir duruma gelmeyen giderler bu hesaba alacak, ilgili gider veya zarar hesaplarına borç kaydedilir.
b) Borç: 1) Tahakkuk eden giderlere ilişkin yapılan ödemeler bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedilir.” denilmektedir.
Söz konusu mevzuat gereği 15.12.2021-14.01.2022 dönemine ilişkin işçi personel ücretlerinin, gelecek aylarda ödemesi yapılacak olan bir gider olduğundan, 2021 yıl sonunda 381 Gider Tahakkukları Hesabına kaydedilmesi ve 2022 yılı açılış fişinde yer alması gerekmektedir.
381 Gider Tahakkukları Hesabının 2022 yılı açılış fişlerinin incelenmesi neticesinde, Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinin 14’ünde 15.12.2021-14.01.2022 dönemine ilişkin personel ücret tahakkukları kaydının yapıldığı, diğer 48 işletmede işçi personel ücreti ödemesi olduğu halde herhangi bir kaydın olmadığı görülmüştür.
Tablo 3:Açılış Fişinde 381 Personel Ücret Tahakkuku Kaydı Bulunan İşletmeler
| İşletme Ad | Yevmiye Tarih |
Hesap Kod |
Eko di | Hesap Ad | Toplam Borç TL | Toplam Alacak TL | İşletme Yevmiye No |
Açıklama |
| İstanbul Pendik Veteriner Kontrol Ens.Md. D.S.İ. | 1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 87704,18 | 1 | Açılış fişi. |
| Edirne İl Tarım ve Orman Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 35939,13 | 1 | Açılış fişi. |
| Samsun İl Tarım ve Orman Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 33494,69 | 1 | Açılış fişi. |
| Artvin İl Tarım ve Orman Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 25890,34 | 1 | Açılış fişi. |
| Ordu Gıda Kontrol Laboratuvar Md. D.S.İ. | 1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 16508,7 | 1 | Açılış fişi. |
| Artvin Zirai Karantina Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 15386,02 | 1 | Açılış fişi. |
| Aydın Nazilli Pamuk Araştırma Ens.Md. D.S.İ. | 1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 12990,3 | 1 | Açılış fişi. |
| Denizli Gıda Kontrol Laboratuvar Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 11950,35 | 1 | Açılış fişi. |
| Samsun Zirai Karantina Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 10265,82 | 1 | Açılış fişi. |
| Ağrı Zirai Karantina Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 6792,2 | 1 | Açılış fişi. |
| Nevşehir İl Tarım ve Orman Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 6599,92 | 1 | Açılış fişi. |
| Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar Md. D.S.İ. |
1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 5305,74 | 1 | Açılış fişi. |
| Erzurum Doğu Anadolu Tarımsal Arş.Ens.Md. D.S.İ. | 1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 3366,85 | 1 | Açılış fişi. |
| Bolu İl Tarım ve Orman Md. D.S.İ. | 1.01.2022 | 381 | 1 | Personel Ücret Tahakkukları | 0 | 1184,24 | 1 | Açılış fişi. |
Sonuç olarak; 381 Gider tahakkukları hesabının eksik kullanılması nedeniyle Bakanlık
2022 yılı Bilançosu 380/480 No.lu Hesapları hatalı bilgi sunmaktadır.
Peronel ücret tahakkuklarının tüm işletmelerde yapılmasının sağlanması gerekmektedir.