BULGU: Peşin Olarak Ödenen Taşınmaz Kira Bedellerinin Tamamının Doğrudan Giderleştirilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresi tarafından kiralanan bazı taşınmazlar için peşin olarak ödenen kira bedellerinin doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde dönemsellik kavramı, kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanması ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak belirlenmesi şeklinde açıklanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği hükme bağlanmış; “Varlıklara İlişkin İlkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde ise gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirlerin muhasebeleştirilerek bilançoda gösterileceği ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 116’ncı maddesinde; 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı’nın, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden faaliyet döneminde tahakkuk edecek olanların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 117’nci maddesinde; gelecek aylara ait olarak peşin ödenen giderlerin, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği ifade edilmiş, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’nda yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin ödenmiş giderlerin ise dönem sonunda bu hesaba aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Yönetmelik’in 118’inci maddesinde ise peşin ödenmiş giderlerden, içinde bulunulan aya ait olanların 630 Giderler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı’na, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’na borç; ödenen tutarın tamamının ise 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak olarak kaydedileceği, ayrıca ödenen tutarın tamamı için 830 Bütçe Giderleri Hesabı’nın borcuna karşılık, 835 Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydı yapılacağı belirtilmiştir.
Kamu İdaresinin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde kiralanan taşınmazlar için peşin olarak yapılan kira ödemelerinden gelecek aylara ve yıllara ait olanların bilanço hesapları yerine 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Peşin olarak ödenen kira bedellerinin hatalı muhasebeleştirilmesi, yıl sonu mali rapor ve tablolarda faaliyet giderlerinin olması gerekenden fazla, bilanço hesaplarının ise daha az görünmesine sebep olmuştur.
Kamu İdaresi tarafından kiralanan taşınmazlar için yapılan peşin kira ödemelerinin, dönemsellik kavramı gereği, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak tam ve doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri tarafından kiralanan taşınmazlar için peşin ödenen kira bedellerinin tamamı hatalı bir şekilde 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirilmiştir. Bu durum, yıl sonu mali rapor ve tablolarında faaliyet giderlerinin fazla, bilanço hesaplarının ise az görünmesine yol açmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak, peşin kira ödemelerinin dönemsellik kavramı çerçevesinde doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |