| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, peşin tahsil edilen hizmet bedellerinin doğrudan gelir kaydedilmesi ve 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’nda izlenmemesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na aykırıdır. Bu durum, mali tabloların doğru bir şekilde sunulmasını engellemektedir. Kurumun, tahsilatların muhasebe sistemine uygun şekilde kaydedilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Hizmet Bedellerinin Alınan Sipariş Avansları Hesabında İzlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından peşin tahsil edilen hizmet bedellerinin tahsil anında doğrudan gelir kaydedildiği, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 51’nci maddesinde;
“Kamu gelir ve giderleri tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilir.
Bütçe gelirleri tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda muhasebeleştirilir” şeklindeki düzenlemeyle, gelir ve giderlerin muhasebeleştirilmesinde tahakkuk esaslı bir sistem öngörülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmelik’in, “340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı” başlıklı 273’ncü maddesinde;
“Alınan sipariş avansları hesabı, mal ve hizmet satış faaliyeti olan kamu idarelerinin gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleriyle ilgili olarak peşin tahsil ettiği avans tutarlarının izlenmesi için kullanılır.
Bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı olarak alınan sipariş avansları ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki alınan sipariş avansları hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonlarında vadeleri bir yılın altına inenler bu hesaba kaydedilir”
düzenlemesi yer almaktadır.
Ayrıca, mali tabloların sunulmasına ilişkin ilkeleri belirleyen 1. No’lu Devlet Muhasebesi Standardında malî tabloların amacı belirtilmiştir. Buna göre, düzenlenen malî tabloların amacı, idarenin malî durumu, performansı ve nakit akışları hakkındaki bilgileri sağlamaktır. Malî tablolar, kamu idarelerinin kaynaklarının dağılımı ve kullanımını, faaliyetlerinin nasıl finanse edildiği ve nakit ihtiyacının nasıl karşılandığını, faaliyetlerini finanse edebilme ve sorumlulukları ile taahhütlerini yerine getirebilme yeteneğini, malî durumu ve malî durumundaki değişiklikleri, faaliyetlerindeki performans, etkinlik ve başarısını, kendilerine sağlanan kaynakları bütçelerine uygun ve yasal şekilde kullanıp kullanmadıklarını, malî işlemlerinde saydam olup olmadıklarını gösterir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 446’ncı maddesinde, Kurumun gelir kalemleri düzenlenmiştir. Bu çerçevede hazırlanan fiyat tarifesi; ilk başvuru, temdit ve ilave değişiklik ve eğitim sınav ücretlerinden oluşmaktadır. Temdit dışındaki hizmetlere ilişkin ücretler önceden tahsil edilmekte sonrasında hizmet sunulmaktadır.
Uygulamada; idarenin, ilk başvuruda ön ödeme yoluyla tahsil ettiği ücretlerin doğrudan gelir kaydedildiği, örneğin yıl içerisinde yapılacak sınavlar için önceden tahsil edilen 2.905.152,84 TL’nin 340-Alınan Sipariş Avansları Hesabına alınmadığı ve doğrudan gelir kaydedildiği görülmüştür. Yapılan bu uygulamanın yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğu düşünülmektedir.
Kamu İdaresi tarafından, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer almasına rağmen, uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Kurum tahsilatlarının muhasebe sistemine tam ve doğru şekilde yansıtılması için ön ödeme yoluyla yapılan tahsilatların 340-Alınan Sipariş Avansları Hesabına kaydedilip mali tablolarda doğru bir şekilde raporlanmasının sağlanması gerekmektedir.