|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin taşınmaz kiralamalarındaki peşin kira gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli bir eksiklik tespit etmiştir. Bir yıldan uzun süreli kiralamalarda, ilk yıl kira bedelinin tamamı veya üç aylık döneminin peşin alınmasına rağmen, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler ve 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler hesaplarının kullanılmadığı belirlenmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, peşin tahsil edilen gelirlerin doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Mevzuat gereği, yıllık peşin tahsil edilen kira gelirlerinin cari yıla ait kısmının 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na, gelecek yıla ait kısmının ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedilmesi zorunludur. Ancak, 2021 yılında bu gelirlerin tamamının 600-Gelirler Hesabı’na kaydedilmesi, muhasebenin dönemsellik ilkesinin ihlaline yol açmıştır. Bu durum, peşin tahsil edilen kiraların gelecek aylara ve yıllara isabet eden kısımlarının belirlenememesiyle sonuçlanmıştır. Sonuç olarak, üniversitelerin taşınmaz kiralamalarında peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, muhasebenin temel ilkeleri doğrultusunda ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak 380 ve 480 no’lu hesaplarda takip edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu uygulama, hesaplarda karışıklığı önlemek ve kamu zararını engellemek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinde Dönem Ayırıcı Hesapların Kullanılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin taşınmaz kiralamalarının, bir yıldan fazla süreli kiralama işlemi olmasına ve ilk yıl kira bedelinin tamamının veya üç aylık döneminin peşin alınmasına rağmen dönem ayırıcı hesaplar olan 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ilişkin açıklamaların yapıldığı 296’ncı maddesinde; gelecek aylara ait gelirler hesabının içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirler ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yine bu hesabın işleyişinin açıklandığı 298’inci maddesinin 1’inci bendinde; peşin tahsil edilen gelirlerin içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600-Gelirler Hesabına, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının bu hesaba; içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak; tahsil edilen tutarın tamamının 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Mevzuat hükümleri uyarınca kira bedellerinin yıllık peşin tahsil edildiği durumlarda; o yılı ilgilendiren kira gelirlerinin 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, gelecek yılı ilgilendiren tutarların ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Ancak 2021 yılında, bir yıllık kiranın tamamının veya üç aylık döneminin tahsil edildiği peşin kira gelirlerinin 600-Gelirler Hesabına kaydedilmesi, peşin yatırılan kiraların gelecek aylara ve yıllara isabet eden tutarlarının belirlenmemesi neticesinde muhasebenin temel ilkelerinden olan dönemsellik ilkesi ihlal edilmektedir.
Sonuç olarak kamu idaresi tarafından taşınmaz kiralamasına konu olan çok sayıda işletmeninin yer alması, hesaplarda bir karışıklığa neden olmamak ve kamu zararına sebebiyet vermemek amacıyla taşınmaz kiralamalarında peşin tahsil edilen tutarlardan cari yıla isabet eden kısmı için dönemsellik ilkesine ve Yönetmelik’e uygun olarak 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının kullanılmadığı ifade edilse de açıklanan nedenlerle, kira gelirlerinin tamamı veya üç aylık dönemi Üniversite tarafından peşin olarak tahsil edilen işletmelerin kiralarının cari yıl ve gelecek yıla isabet eden tutarlarının muhasebenin temel ilkelerinden olan dönemsellik ilkesi ve Yönetmelik’e uygun olarak 380 ve 480 No.lu Hesaplarda takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.