|
ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe kayıtlarında dönem ayırıcı hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemede, peşin kira gelirlerinin doğrudan 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği ve bu durumun Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olduğu belirlenmiştir. Yönetmelik, peşin tahsil edilen gelirlerin izlenmesi için 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler hesaplarının kullanılmasını öngörmektedir.
Dönemsellik ilkesi gereği, peşin tahsil edilen gelirlerin ilgili dönemlerde doğru bir şekilde kaydedilmesi önemlidir. İnceleme sonucunda, kiraya verilen taşınmazların kira bedellerinin peşin alındığı, ancak bu gelirlerin muhasebe sisteminde hatalı bir şekilde kaydedildiği ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, bu tespitlere ilişkin gerekli düzeltmeleri yapacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin doğru hesaplarda izlenmemesi, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Dönemsellik ilkesi doğrultusunda, bu gelirlerin 380 ve 480 hesaplarında uygun şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Dönem Ayırıcı Hesaplarda İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından peşin tahsil edilen kira gelirlerinin muhasebe kayıtlarına alınmasında, dönem ayırıcı hesapların kullanılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde dönemsellik kavramı; kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır şeklinde tanımlanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 286 ve 287’nci maddelerinde 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabının, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı, peşin tahsil edilen gelirlerin ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 335 ve 336’ncı maddelerinde ise 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabının dönem içinde tahsil edilen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına dahil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı, peşin tahsil edilen gelirlerden takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin, ilgili oldukları yılda tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, temel muhasebe kavramlarından olan dönemsellik kavramı gereği, peşin tahsil edilmiş gelirlerden gelecek aylara ait olan kısımlar 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına kaydedilmelidir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında üçer ve beşer yıllık olmak üzere kiraya verilen ve kira bedellerinin peşin tahsil edildiği taşınmazların olduğu görülmüştür. Ancak, kira gelirlerinin muhasebe kayıtlarına alınmasında dönem ayırıcı hesapların kullanılmadığı ve meblağın hatalı olarak doğrudan 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir.
Sonuç olarak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olarak yapılan kayıt sonucunda 380 ve 480 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesapları eksik, 600 Gelirler Hesabı ise fazla görünmekte ve İdare mali tablolarında hatalı yer almaktadır. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereğince peşin tahsil edilen kira gelirlerinin dönem ayırıcı hesaplardan 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında izlenmesi gerekmektedir.