ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, dönem ayırıcı hesaplarda uygun şekilde izlenmediği tespit edilmiştir. 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu gelirler 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler ve 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler hesapları yerine doğrudan 600- Gelirler Hesabına kaydedilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, peşin tahsil edilen gelirlerin doğru hesaplarda izlenmesini öngörmektedir. Bu düzenlemelere göre, peşin tahsil edilen gelirlerin, ait olduğu dönemlerde doğru hesaplarda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.

Kira sözleşmelerinde, iki taşınmaz için beş yıllık kira bedellerinin peşin alınacağı belirtilmesine rağmen, 2021 yılında tahsil edilen tutarların tamamı, mevzuata aykırı bir şekilde 600- Gelirler Hesabına kaydedilmiştir. Kamu idaresi, düzeltme kaydı yaptığını belirtse de bu işlemler 2023 yılı içerisinde gerçekleştirildiği için 2022 yılı mali tabloları olumsuz etkilenmiştir. Bu durum, 2022 yılı mali tablolarında 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabında 81.200,00 TL, 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında ise 203.000,00 TL tutarında hatalı bilgiye yol açmıştır.

BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Dönem Ayırıcı Hesaplarda İzlenmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Peşin tahsil edilen kira bedelleri, dönem ayırıcı olarak kullanılan 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı ile ilişkilendirilmeden tahsilat tarihi itibariyle doğrudan 600- Gelirler Hesabına kaydedilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 286 ve 287 nci maddelerinde 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı ve peşin tahsil edilen gelirlerin ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere 380 numaralı hesapta izleneceği; 335 ve 336 ncı maddelerinde ise 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının dönem içinde tahsil edilen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı ve peşin tahsil edilen gelirlerden takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ilgili oldukları yılda tahakkuk ettirilmek üzere 480 numaralı hesapta izleneceği düzenlenmiştir.
Buna göre peşin tahsil edilmiş gelirlerden; içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına, bu gelirlerin gelecek aylara ait olan kısmı ise 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler hesabına kaydedilecektir.
Kiraya verilen 2 adet taşınmaza ilişkin kira sözleşmelerinde beş yıllık kira bedellerinin peşin tahsil edileceği belirtilmiş olup, bu kapsamda 2021 yılı içerisinde peşin tahsil edilen tutarların tamamının yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olarak tahsilat tarihi itibariyle 600- Gelirler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; her ne kadar düzeltme kaydını yaptığını belirtilmiş olsa da düzeltme işlemleri 2023 yılı içerisinde gerçekleştirildiğinden 2022 yılı mali tabloları etkilenmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuata uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılmaması nedeniyle 2022 yılı mali tablolarında 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının 81.200,00 TL, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının ise 203.000,00 TL tutarında hatalı bilgi içermesine neden olunmuştur.