|
ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, gelecek aylara ve yıllara ait gelir hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, özel bütçeli idarelerin ticari ünitelerinin kiralanmasından elde edilen peşin kira bedellerinin, 380 ve 480 hesaplarında kaydedilmediği ortaya çıkmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, peşin tahsil edilen gelirlerin doğru hesaplarda izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu çerçevede, içinde bulunulan ay için tahsil edilen kısım 600 Gelirler Hesabına, sonraki aylara ait olanlar 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, gelecek yıllara ait olanlar ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına kaydedilmelidir.
Yapılan incelemelerde, ticari ünite kiralamalarında genellikle üç yıllık sözleşmeler uygulandığı ve ödemelerin çay ocağı gibi işletmelerde üçer aylık, diğer hizmetlerde ise yıllık olarak peşin alındığı belirlenmiştir. Ancak, bu ödemelerin ilgili hesaplarda takip edilmediği anlaşılmıştır. İdare, kira gelirlerinin Lojman ve Ticari Üniteler Bürosu tarafından izlenip Merkez Saymanlık Bürosuna bildirildiğini, ancak bu süreçte herhangi bir yazılım programı kullanılmadığını ifade etmiştir. Yazılım geliştirme çalışmaları sürmekte olup, tamamlandığında peşin kira gelirlerinin uygun hesaplarda izlenmesi sağlanacaktır. Bu durum, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesaplarında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Ticari ünitelerin üçüncü kişilere kiralanmak suretiyle işlettirilmesinden elde edilen peşin kira bedellerinin, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında takip edilmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının işleyişini açıklayan 298’inci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabına, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmının 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği; Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabında kayıtlı tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının niteliğini açıklayan 347’nci maddesinde, Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının, dönem içinde tahsil edilen fakat gelecek yılların faaliyet hesaplarına dahil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı; 348’inci maddesinde, peşin tahsil edilen gelirlerden içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ilgili oldukları yılda tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde, üçüncü kişilere yapılan ticari ünite kiralamalarında sözleşme süresinin en fazla üç yıl olarak uygulandığı ve bu çerçevede yapılan ödemelerin çay ocağı, kafeterya işletilmesi işinde üçer aylık dönemler halinde peşin; bankamatik, Posta ve Telgraf Teşkilatı hizmetleri işlerinde ise yıllık dönemler halinde peşin alındığı görülmüş olup söz konusu ödemelerin vadesine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı veya 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesaplarında takip edilmediği tespit edilmiştir.
İdarece, ticari ünite kira gelirlerinin İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığı Lojman ve Ticari Üniteler Bürosu tarafından takip edilerek Merkez Saymanlık Bürosuna bildirildiği, Lojman ve Ticari Üniteler Bürosu tarafından takip işlemi yapılırken herhangi bir yazılım programı kullanılmadığı, söz konusu yazılım programı için çalışmaların başladığı ve yazılım çalışmalarının tamamlanması ile birlikte ticari ünitelerin işletilmesinden elde edilen peşin kira gelirlerinin ilgili hesaplarda takip edileceği bildirilmiştir.
Bu itibarla, peşin tahsil edilen kira gelirlerinin gelecek aylara ve yıllara ait gelirler hesaplarına kaydedilerek mali tablolarda takip edilmesi gerekmektedir.