ÖZET: Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, ilgili hesaplarda doğru bir şekilde izlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu gelirler 380 Gelecek aylara ait gelirler ve 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesaplarında yer alması gerekirken, doğrudan 600 Gelirler hesabına kaydedilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 297 ve 298’inci maddeleri, peşin tahsil edilen gelirlerin hangi hesaplarda izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.

Bu mevzuat hükümlerine göre, peşin tahsil edilen gelirlerin, ilgili olduğu dönemlere göre ayrıştırılması ve uygun hesaplara kaydedilmesi zorunludur. Özellikle, içinde bulunulan aya ait gelirlerin 600 Gelirler hesabına, gelecek aylara ait olanların 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabına ve takip eden dönemler için 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabına alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan incelemelerde, bu kurallara uyulmadığı ve gelirlerin yanlış hesaplara kaydedildiği anlaşılmıştır.

İdare, bu bulguyu kabul ederek, gelecekte ilgili mevzuata uygun işlemler gerçekleştireceğini belirtmiştir. Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin doğru hesaplarda izlenmesi, mali raporlamanın doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin İlgili Hesaplarda İzlenmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Gelecek aylara/yıllara ait olarak peşin tahsil edilmiş kira gelirlerinin 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabı ile 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabında izlenmediği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen 297’inci maddesinde gelecek aylara ait olarak peşin tahsil edilen gelirlerin, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izleneceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Yönetmelik’in 298’inci maddesine göre ise; peşin tahsil edilen gelirlerin, içinde bulunulan aya ait olan kısmı 600 Gelirler hesabına, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabına alacak, tahsil edilen tutarın tamamı 100 Kasa hesabı veya 102 Banka hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800 Bütçe gelirleri hesabına alacak, 805 Gelir yansıtma hesabına borç kaydedilmeli ve 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenler bu hesaba borç, 600 Gelirler hesabına alacak kaydedilmelidir.

Ayrıca aynı maddede 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan, takip eden dönemde gelirler hesabına aktarılması gerekenlerin, dönem sonunda 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabına alacak, 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; peşin tahsil edilen kira gelirleri ilgili oldukları zaman dilimine göre dönem ayırıcı hesaplar olan 380 Gelecek aylara ait gelirler ve 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesaplarına kaydedilmelidir.

Yapılan incelemelerde, 2024 yılına ait olup peşin tahsil edilen kira gelirlerinin doğrudan 600-Gelirler hesabına kaydedildiği, 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabı ile 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.

İdare tarafından bulgu konusu husus yerinde bulunarak, ilerleyen süreçlerde ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.

Peşin tahsil edilen kira gelirlerinin 380 Gelecek aylara ait gelirler hesabı ile 480 Gelecek yıllara ait gelirler hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.